Quy tắc sáng tác lời cho một bản nhạc

Thư viện của bài

This gallery contains 2 photos.

Bạn,

Tôi có chụp lại bìa của một số quyển sách nhạc tôi sưu tầm qua năm tháng, mời bạn ghé coi. 

https://hoctroviet.blogspot.com/p/sach.html

Tôi hy vọng bên nhà tìm cách liên lạc với các nhà xuất bản, rồi dịch và phát hành các quyển thiết yếu nhất trên toàn cõi Việt Nam thì chắc chắn là sẽ rất bổ ích cho người muốn học sáng tác nhạc. Tôi nhớ rất rõ ràng rằng chỉ sau khi đọc rất kỹ hai quyển Writing Music For Hit Songs và Melody in Songwriting, tôi mới có đủ khả năng và tư liệu để bạo gan phân tích 19 cách phát triển một bài nhạc với các thí dụ từ nhạc Phạm Duy được.

Hôm nay tình cờ giở quyển sách:The SongWriters Idea Book của bà Sheila Davis, thấy những trang đầu chỉ dẫn ngắn gọn và rõ ràng quá, bèn lên Google Book tìm rồi để dành dịch từ từ, để những ai không mua sách được cũng có thể theo các chỉ dẫn. Như tôi có nhắc đến rải rác, bên này nhiều sách về lý thuyết sáng tác nhạc hay quá, chỉ sợ không có thì giờ học chứ không sợ thiếu sách, phải chi bên nhà để ý và tìm dịch các loại sách này, thay vì dịch các thứ vô bổ.  Tiếp tục đọc

ĐỌC THƠ ĐẤU TRANH CỦA Ý NGA

Thư viện của bài

This gallery contains 1 photo.

Nguyễn Văn Thành
(DânChủCa.org)

Nhân tưởng niệm 44 năm mất nước và sau một thời gian dài làm việc với những dòng thơ chiến đấu, chúng tôi muốn chia sẻ với những tác giả đã chọn con đường văn nghệ để đấu tranh chống lại tà quyền, hầu giữ gìn lập trường tỵ nạn chính trị cho các thế hệ tiếp nối noi gương theo, trong đó có ngòi viết của một nữ thuyền nhân: Ý Nga.

Ý Nga là một nhà thơ có nhiều bài phổ nhạc nhất trong trang mạng DânChủCa.org (32 bài). Điểm đặc biệt của thơ Ý Nga là trong bất cứ thể loại nào, tác giả cũng luôn mượn thơ để vinh danh CHUNG những người đã đóng góp bao sự hy sinh lớn lao cho chính nghĩa. Trong từng bài, từng câu, từng chữ, từng dấu chấm phẩy được dùng đều cho thấy Tác Giả là người rất cẩn thận. Những ai đọc thơ đấu tranh của Ý Nga (hoặc thơ tình cảm lãng mạn dưới bút hiệu Á Nghi) cũng đều có thể thấy khả năng hòa mình vào tâm sự của từng nhân vật trong thơ rất sống động của tác giả. Ở đây tôi muốn nói riêng về  thể loại đấu tranh của Ý Nga, là một thể loại mà DânChủCa luôn ưu tiên và sẽ còn tiếp tục cho đến khi nào bạo quyền cộng sản sụp đổ trên đất nước Việt Nam.

Thơ chiến đấu của Ý Nga có lập trường chống Cộng rõ ràng và dứt khoát, với sức sáng tác đều đặn, bền bỉ kể từ ngày đầu tỵ nạn chính trị, còn ở Ý, cho đến khi di dân qua Canada, như hiện tại. Gần 44 năm rồi! Đó là một cuộc hành trình dài mà nhà thơ, nhà văn nào vượt thoát sau năm 1975 cũng đã đi qua, nhưng không phải ai cũng làm được. Tiếp tục đọc

Trịnh và Trịnh:  Hảo vọng và Ảo vọng

Thư viện của bài

This gallery contains 1 photo.

trịnh công sơn

trịnh cung

Bài báo «Trịnh Công Sơn và tham vọng chính trị» của Trịnh Cung trên mạng Damau.org ngày 01.4.2009 đã gây ra nhiều âm thanh và cuồng nộ.

Là người có dính líu ít nhiều đến nội vụ, tôi đã được bạn bè yêu cầu lên tiếng. Đáp lại những yêu cầu chính đáng ấy – nhất là từ mạng damau.org – tôi xin nói ngay, vắn tắt:

a) Tôi không đồng ý với bài viết của Trịnh Cung, về đại ý cũng như cung cách diễn đạt. Nhưng theo một châm ngôn, tương truyền của Voltaire: “tôi không tán thành những điều anh nói, nhưng nguyện phấn đấu đến tàn hơi, để anh được nói lên những điều đó”. Điều này, tôi học lóm được nơi các nhà tranh đấu cho dân chủ ở phương Tây.
b) Bài báo của Trịnh Cung nêu lên một câu hỏi chính trị; cuộc tranh luận gay gắt từ lúc đầu, kéo dài đến hôm nay – hơn ba tuần – mang bản chất chính trị, không thấy soi sáng thêm được việc gì, mà càng gây thêm thương tổn.
Có những tranh luận nâng cao, mở rộng tư cách người viết và người đọc. Có những tranh luận làm con người thấp xuống, nhỏ lại. Biết vậy, mà vẫn phải nhận.
c) Trước một án mạng, người điều tra thường đặt câu hỏi: án mạng có lợi cho ai?
Trước hằng loạt bài báo gây thương tổn, tôi thắc mắc: cuộc tranh luận không tốt đẹp này, có lợi cho ai?
Tôi không có câu trả lời. Người nào có được giải đáp, tấc lòng sẽ thanh thản hơn.
Chấm dứt phần chính yếu.
Dưới đây, chỉ là phụ chú. Tiếp tục đọc

Trịnh Công Sơn &  Tham Vọng Chính Trị

Thư viện của bài

This gallery contains 2 photos.

 trịnh cung

LTS damau: “Trịnh Công Sơn & Tham Vọng Chính Trị” của họa sĩ Trịnh Cung nhất định sẽ được đón nhận với nhiều phản ứng khác nhau từ nhiều tầng lớp độc giả. Bài viết đưa ra một số nhận xét của cá nhân Trịnh Cung về người nhạc sĩ tài hoa, sống và sáng tác trong một giai đoạn vô cùng điêu linh của đất nước, cùng với một số tư liệu đã được công bố ở một số nơi. Tác giả Trịnh Cung tất nhiên đã dự kiến được những gì bài viết này có thể mang đến cho chính ông khi ông viết: “Bài viết này chắc chắn sẽ gây ra sự mất mát tình cảm, sự đổ vỡ các mối quan hệ vốn có của tôi, vì một số những nhân vật được đề cập nay đang còn hiện diện trong cuộc đời. Sự thật bao giờ cũng gây mất lòng, tôi đã tự hỏi mình nhiều lần trong nhiều năm qua: có nên viết nó ra, giải thoát cho nó khỏi ngục tù trong tôi suốt hơn 30 năm qua? Sự quằn quại của nó trong cái nhà tù ký ức cũng làm tôi đau buồn đến không chịu nổi. Giải phóng cho nó là giải phóng cho chính tôi, dù có phải bị trả giá.”

Tạp chí Da Màu trân trọng ghi nhận tinh thần trách nhiệm của hoạ sĩ Trịnh Cung, và bài viết được đăng tải với ước muốn tạo cơ hội làm sáng tỏ những ngóc ngách trong đời sống của một nghệ sĩ tài hoa nay đã thành người thiên cổ.

*

Đã 8 năm kể từ ngày mất của Trịnh Công Sơn, 01-4-2001. Đã có rất nhiều bài và sách viết về người nhạc sĩ tài hoa xuất chúng này. Tất cả đều chỉ nói về 2 mặt: tình yêu (con người, quê hương) và nghệ thuật ngôn từ trong ca khúc Trịnh Công Sơn, tuyệt nhiên không thấy ai đề cập đến vấn đề Trịnh Công Sơn có hay không tham vọng chính trị. Phải chăng như Hoàng Tá Thích, ông em rể của người nhạc sĩ “phản chiến” huyền thoại này đã minh định trong bài tựa cuốn sách Như Những Dòng Sông của mình nói về âm nhạc và tình người của ông anh rể Trịnh Công Sơn, do nhà Xuất Bản Văn Nghệ và Công Ty Văn Hoá Phương Nam ấn hành năm 2007: “…Anh không bao giờ đề cập đến chính trị, đơn giản vì anh không quan tâm đến chính trị”? Hay như nhận định của một người bạn không chỉ rất thân mà còn là một “đồng chí” (trong ý nghĩa cùng một tâm thức về chiến tranh VN) của Trịnh Công Sơn, hoạ sĩ Bửu Chỉ (đã mất) đã viết: “Trong dòng nhạc phản chiến của mình, TCS đã chẳng có một toan tính chính trị nào cả” (Trích bài viết: “Về Trịnh Công Sơn và Những Ca Khúc Phản Chiến Của Anh”, in trong Trịnh Công Sơn, Cuộc Đời, Âm Nhạc, Thơ, Hội Hoạ & Suy Tưởng do Nhà Xuất Bản Văn Hoá Sài Gòn ấn hành năm 2005)? Tiếp tục đọc

*** Tiếng Đàn Cho Mẹ

Thư viện của bài

This gallery contains 1 photo.

Lính Thủy sưu tầm

Câu chuyện có thực – True story.

Qua nhiều năm dạy Piano, tôi nhận ra rằng trẻ em có nhiều cấp độ về năng lực về âm nhạc. Tôi chưa bao giờ hân hạnh có được một học trò thần đồng nào cả, dù cũng có một vài học sinh thật sự tài năng.

Tôi có được cái mà tôi gọi là những học viên “ được thử thách về âm nhạc”. Robby là một ví dụ. Robby được 11 tuổi khi mẹ cậu bé, một người mẹ độc thân, đưa cậu đến học bài Piano đầu tiên. Tôi thích học viên của mình ( đặc biệt là những bé trai) bắt đầu học ở lứa tuổi sớm hơn và điều đó tôi cũng có giải thích với Robby. Nhưng Robby nói rằng mẹ em hằng ao ước được nghe em chơi Piano. Vì vậy tôi nhận cậu bé vào lớp.

Qua nhiều tháng, cậu bé thì cần mẫn học bài và cố gắng luyện tập, tôi thì cố gắng nghe và động viên cậu. Cứ cuối mỗi bài học hàng tuần, em lại nói: “Một ngày nào đó mẹ sẽ nghe em đàn”. Nhưng dường như vô vọng. Đơn giản là cậu bé không có năng khiếu bẩm sinh. Tôi chỉ nhìn thấy mẹ cậu bé từ xa khi bà đưa con đến hoặc ngồi chờ con trong chiếc xe hơi cũ kỹ. Bà luôn vẫy tay và mỉm cười nhưng không bao giờ vào nói chuyện với tôi. Tiếp tục đọc

*** THI NHẠC KHÊ KINH KHA

Thư viện của bài

This gallery contains 1 photo.

VÕ CÔNG LIÊM 

Đọc và Nghe
THI NHẠC KHÊ KINH KHA

Thoạt kỳ thủy tôi chi biết Khê Kinh Kha là một thi sĩ tôi yêu; từ khi đọc thơ anh đăng rải rác trên các tạp chí văn học hải ngoại.Tôi nuôi trong tôi những câu thơ bóng bảy đầy đủ hai khía cạnh quê hương và tình người. Cũng từ đó tôi khám phá thêm một tài năng khác của anh; đó là âm nhạc, làm tôi sững sờ, bởi giòng nhạc của Khê Kinh Kha, một lần nữa; đã lôi cuốn người nghe hấp dẫn, đam mê và gợi nhớ. Ban đầu đọc thơ anh làm, nghe nhạc anh soạn cứ ngỡ như một tài nhân trẻ tuổi nhưng khi biết đến anh thì chúng tôi ở cái tuổi “cổ lai hy” vì thế mà thi nhạc Khê Kinh Kha, có lẽ;”lục thập ngôn bất nghịch nhĩ” nên đến với người đọc (dể ngâm) người nghe (dể hát) qủa không ngoa!

Và; dần dà chúng tôi quen nhau, trao đổi văn thơ họa nhạc đi tới cảm thông hài hòa, mặc dù chúng tôi chưa một lần gặp nhau rồi trở nên thân quen như đã thân quen âu cũng là duyên tình văn nghệ.

Thơ KKK đã làm tôi xúc động, nhạc của anh làm tôi bồi hồi, thôi thúc đưa tôi về với ba”thì” hiện tại, qúa khứ, vị lai, một âm hưởng nhạc lạ kỳ,  trộn lẫn một âm giai tuyệt vời giữa không gian và thời gian. Mà trong mỗi thì chứa đựng một quê hương và tình người. Tôi vốn yêu nhạc họ Trịnh, Ngô Thụy Miên, nhạc KKK phản phất tiết điệu đó, không phải anh chịu ảnh hưởng của họ nhưng nguồn cảm hứng dâng trào đụng phải nhau là chuyện thường tình; thế thôi.    Tiếp tục đọc

*** Thái Thanh, Lời Ru của Mẹ

Thư viện của bài

This gallery contains 1 photo.

Quỳnh Giao

Cách đây đã hơn ba chục năm, khi viết về Thái Thanh với lời xưng tụng “Tiếng Hát Vượt Thời Gian”, Mai Thảo không ngờ rằng chính lời phán xét ấy đã vượt thời gian. Thái Thanh hát từ đầu thập niên 1950 và sau thập niên 1970, tiếng hát ấy vẫn vang vọng thêm hai thập niên nữa. Và còn mãi mãi trong tâm tư chúng ta.

Cách đây rất lâu, trong dịp đi du lịch tại một xứ xa lạ và vào một nhà hàng Tàu (vì tên là Golden Lotus, Kin Lian) Quỳnh Giao bỗng thấy bồi hồi. Trong nhà hàng trang trí đỏ loét kiểu dáng Trung Hoa cho người ngoại quốc, âm thanh lại chất chứa hồn Việt.

Tiếng hát Thái Thanh, giữa một vùng xa lạ.

Thời ấy ở tại vùng ấy, người ta chưa đủ tân tiến để hành hạ thực khách với loại ca khúc có giai điệu Hồng Kông, được gào lên bằng tiếng Việt theo kiểu Blues ở Bình Thạnh. Cho nên chủ
Tiếp tục đọc

*** Luận Về Nhạc “Sến”

Thư viện của bài

This gallery contains 1 photo.

TRẦN VĂN GIANG

Sến và Mari Sến
“Sến hay không sến ?”

Chữ “sến” xuất hiện trong văn chương Việt Nam vào những năm 1960, trong thời kỳ bộc phát của trào lưu viết văn kiểu “trào phúng,” “chọc quê.” Tiêu biểu là Ao Thả Vịt (Chu Tử,) Thương Sinh (tức Duyên Anh,) Tốt Đỏ (tức Lê Tất Điều,) Hoàng Hải Thuỷ, Dê Húc Càn (Dương Hùng Cường,) Minh Vồ (của báo Con Ong) …

Chữ “sến” thường được dùng thành nhiều “xì tin” (style) khác nhau cho sự vật và sự việc như “nhạc sến,” “thơ sến,” “ăn mặc sến,” “ăn nói sến bỏ mẹ …” đến các chữ được áp dụng vào con người như “liên tử (liên=sen, tử=con – con sen),” “sến nương,” ..v..v..

Nhưng nói chung, “sến” được áp dụng nhiều nhất vào lãnh vực đánh giá trị âm nhạc của một số bản nhạc, một số nhạc sĩ, ca sĩ … Đã có một thời, nhạc Việt Nam được phân lọai, chia ra một cách thật đơn giản, bình dân giáo dục thành 2 dòng khác nhau. Đó là: “nhạc sến” và “nhạc không sến.” Nhạc sến tiêu biểu cho dòng nhạc thường rỉ rả, đa số theo điệu Tango Habanera (cũng là điệu Tango nhưng nhịp đập nghe hơi khác, đại khái như là chắt-chắt-chắt-chình-chắt …,) Bolero, Rumba kèm theo với lời nhạc được “bi thảm hóa” một cách quá đáng. Ít khi thấy có một bài theo điệu Slow, Slow Rock, Valse …v.v… hay cả đến Boston rầu thúi ruột mà bị gọi là sến.
Tiếp tục đọc

*** TÌNH EM

 Nhạc : Khê Kinh Kha

Tiếng hát : Diệu Hiền

tinhem_nhac

TÌNH EM

Nếu như anh đừng nói lời tình nồng yêu em
Thì dù mưa giăng lối đâu buồn nát con tim
Nếu như ngày xưa đó anh đừng ngỏ lời yêu
Thì nay mình đâu có ôm mối sầu cô liêu
Trong ngưỡng hồn quạnh hiu đi giữa đời cô liêu

Nếu trong cuộc đời hai đường song song mãi
Làm sao gặp nhau lại thì ai nhớ thương ai
Nếu trong tim em giọt lệ rơi rơi mãi
Làm sao em kham nổi trong tháng ngày không anh

Nếu đời là vực sâu chôn vùi vạn niềm đau
Sao hồn em rướm máu bao lệ ướt đêm thâu
Nếu tình là dòng sông chảy miên man nỗi nhớ
Có nỗi nhớ nào không anh dành cho riêng em ?
Có giọt lệ nào không trong trái tim của anh ?

Khê Kinh Kha

*** VỀ ĐI EM

VỀ ĐI EM
Nhạc : Khê Kinh Kha
Tiếng hát : Ánh Tuyết

vediem_nhac

VỀ ĐI EM

Em hãy về đi chiều mưa giăng trên phố
Cuộc tình ta như chiếc lá bay xa
Về đi em mang hết hương tình
Và nụ hôn thôi nhớ môi nồng
Và hồn tôi em xé lâu rồi
Về đi em cho thêm nát lòng tôi
Về đi em cho mưa gió đời tôi

Em hãy về đi tình xưa nay đã tắt
Giọt lệ rơi hay mưa gió trong tôi
Về đi em thôi tiếc thương gì
Vì đời tôi giông bão đâu ngờ
Và từ nay tôi sống ơ hờ
Về đi em mang cả lời thề xưa

Về đi em em hãy về đi
Về đi cho năm tháng phai mờ tuổi xuân
Về đi em lệ long lanh

Về đi trời đất sầu thương
Tim em đã hết tình nồng trăm năm
Từ nay sông núi lặng câm
Từ nay hoang vắng lòng mơ
Tôi về trong gió chôn tình đôi ta

Em hãy về đi
Bàn chân nay quên lối
Nụ cười ơi sao buốt giá tim tôi
Về đi em thương nhớ lên đầy
Tình còn đây những vết son gầy
Và vòng ôm em đã quên rồi
Về đi em cho năm tháng tàn rơi
Về đi em cho hoang vắng đời tôi

Em hãy về đi tình xưa như lá rách
Mặn nồng ơi nghe đêm tối trong tôi
Về đi em, em đã phụ rồi
Một ngàn năm mây vẫn qua đời
Và lòng tôi vẫn mãi yêu người
Về đi em, về đi ẹm

Cho chết trăm nghìn năm

*** “Hương Trinh Đã Tan Rồi!”

Lê Hữu

Hương Trinh Đã Tan Rồi!

Em không đi nữa
Em về ôm quê hương mình
(thơ Minh Đức Hoài Trinh)

“Hương trinh đã tan rồi!” câu hát ấy ở trong bài hát “Kiếp nào có yêu nhau” (1958) của nhạc sĩ Phạm Duy, phổ từ bài thơ cùng tên của Minh Đức Hoài Trinh. Câu hát nghe thật buồn. Có điều là, trong bài thơ được phổ nhạc không hề có câu ấy, không hề có “hương trinh” nào cả.

 “Hương trinh đã tan rồi!” là một trong những câu người nhạc sĩ tự ý thêm vào, một cách cố ý, khi phổ nhạc bài thơ ấy. Sao gọi là “một cách cố ý”?

Trên những tờ nhạc xưa cũ, bên dưới cái tựa bài hát ấy, người ta đọc thấy: “Thơ: Hoài Trinh, nhạc: Phạm Duy”, hoặc “Thơ: Hoài Trinh, Phạm Duy soạn thành ca khúc”.
Một bài thơ khác cùng tác giả cũng được Phạm Duy phổ nhạc, người ta nghe được:

Ðừng bỏ em một mình
một mồ trinh
chênh vênh chờ cỏ xanh 
(“Đừng bỏ em một mình”, Phạm Duy & Hoài Trinh)

Người ta cũng nghe được, trong một bài quen thuộc của Phạm Duy:

Rước em lên đồi xanh
Rước em lên đồi trinh
(“Cỏ hồng”, Phạm Duy)

Hương trinh, mồ trinh, đồi trinh… Nếu chỉ là ngẫu nhiên, hẳn sẽ là một ngẫu nhiên thú vị khi nghe thêm một bài Phạm Duy khác:

Người xây ngục tối / tình yêu lừa dối
Giọt mưa tìm tới / để chia lầm lỗi
với người hoài trinh
(“Nước mắt mùa thu”, Phạm Duy) 

Câu ấy từng được nghe, được hát nhiều lần nhưng liệu có mấy ai hiểu được những tình ý trong câu hát.
“Hương trinh đã tan rồi”, đâu chỉ câu hát ấy, những câu nào nữa cũng được người nhạc sĩ thêm vào khi phổ nhạc bài thơ “Kiếp nào có yêu nhau”:

Đôi mi đã buông xuôi / Môi răn đã quên cười  
Xa nhau đã xa rồi / Quên nhau đã quên rồi…

Những câu hát ấy, lạ một điều, nghe rất “thơ” (“Môi răn đã quên cười”, chẳng hạn), là những câu được thêm vào hoặc để đáp ứng cấu trúc của bài nhạc, hoặc do bài thơ ngắn, cô đọng, cần “nối” thêm ý. Những câu hát này, hay những “câu thơ Phạm Duy” này, chảy xuôi chiều với mạch thơ và phù hợp với tổng thể của bài thơ.

Đến cả lời thơ cũng được thay đổi câu, chữ, vừa để tạo nhạc tính vừa để tương ứng với âm vực thấp cao, trầm bổng của nốt nhạc:

“Trăng mùa thu gãy đôi”  đổi thành  Trăng thu gãy đôi bờ
“Chim nào bay về xứ”  đổi thành  Chim bay xứ xa mờ
“Hoa đời phai sắc tươi”  đổi thành  Hoa xanh đã bơ vơ
“Đêm gối sầu nức nở”  đổi thành  Đêm sâu gối ơ thờ

Những đổi thay này vừa giữ lại được ý thơ vừa nghe cũng rất “thơ” nữa (“Trăng thu gãy đôi bờ”, chẳng hạn).

Tâm hồn nhạc sĩ Phạm Duy vốn nhạy bén với thơ, dễ bắt được những tần số rung động của thơ, ông đã thực sự chắp cho bài thơ “đôi cánh nhạc”. 

“Nếu không có nét nhạc thần tình của Phạm Duy,” tác giả bài thơ được phổ nhạc nói, “‘Kiếp nào có yêu nhau’ sẽ chẳng có được sức sống mãnh liệt đến như thế.”

“Kiếp nào có yêu nhau” không dễ hát và càng không dễ hát cho hay. Thái Thanh, giọng hát vẫn được xem là gắn liền với nhạc Phạm Duy, cũng gắn liền với bài hát này. Những giọng ca sĩ khác, mỗi giọng có cách thể hiện riêng; thế nhưng, với nhiều người yêu nhạc và yêu bài hát này, Thái Thanh vẫn là giọng hát thể hiện được trọn vẹn nỗi niềm, tình ý của bài nhạc.

Nghe Thái Thanh là nghe tiếng lòng thổn thức của trái tim đầy thương tích, là nghe trộn lẫn những tình cảm tiếc thương buồn tủi, chua xót đắng cay, giằng xé giày vò của duyên kiếp lỡ làng, của tình yêu muộn màng, vô vọng.

Giọng hát rã rượi, như phả hơi thở cảm xúc vào từng lời từng chữ, từng nốt nhạc, thể hiện nỗi đau xót đến tột cùng.  Bài hát cuốn hút người nghe ở những chuyển đoạn đột ngột đầy kịch tính, từ khắc khoải, rời rạc đến gấp gáp, vội vàng, từ những nốt thật trầm vươn đến những nốt thật cao, đẩy mạch cảm xúc lên đến tột độ.

Đừng nhìn em! Đừng nhìn em nữa…, anh ơi!
Những nốt nhạc rướn lên, não nuột.
Anh đâu, anh đâu rồi? Anh đâu, anh đâu rồi?!…
Những nốt nhạc chùng xuống, rã rời.
Nước mắt đã… buông rơi
theo tiếng hát… qua đời

Nghe câu hát ấy, nghe giọng hát ấy, không ai mà không nghe tim thắt lại.
Đừng nhìn nhau nữa…, anh ơi!…

Những nốt nhạc lại rướn lên ở câu kết (coda) với chuỗi ngân thảng thốt tạo cảm giác hụt hẫng, như một nỗi tiếc nuối không nguôi, một kết thúc chưa tròn vẹn.

Cái hụt hẫng và kết thúc chưa tròn vẹn ấy cứ mãi đeo bám, đè nặng lên trái tim người nghe, như một nỗi ám ảnh, dằn vặt, tựa ngấn nước mắt vẫn còn đọng lại trên khuôn mặt nhạt nhòa.

  Ban Giám Khảo Giải Văn Chương Học Đường VNCH (Saigon, 1974)
– Từ trái: Nhân viên Nha Sinh Hoạt Học Đường, Phạm Long Điền, Nguyễn Mộng Giác, Minh Đức Hoài Trinh, Bình Nguyên Lộc, Minh Quân, Lê Tất Điều, Võ Phiến (Ảnh: nguyenmonggiac.com)

Có thể dẫn ra một đoạn trong bài phân tích về nhạc thuật của “Kiếp nào có yêu nhau”, được nhạc sĩ Phạm Duy khá “tâm đắc” lúc sinh thời:

“… Cấu trúc thơ đã được đẽo gọt lại để hợp với cấu trúc nhạc. Tôi đoán rằng nhạc sĩ đã ngân nga được cái motif ‘Đừng nhìn em nữa anh ơi’ và cái motif cân bằng thứ hai là ‘Hoa xanh đã phai rồi / Hương trinh đã tan rồi’, và chọn nó làm sườn bài chính của nhạc khúc. Cái cấu trúc này rất logic, nó khởi đầu bằng một câu tán thán với một cung nhạc rải vút lên (arpeggiated) ‘Đừng nhìn em nữa anh ơi’, rồi chứng minh ngay lời cầu khẩn đó bằng hai câu nhạc tương tự nhau là ‘Hoa xanh đã phai rồi’ và ‘Hương trinh đã tan rồi’…

Sang phần hai của phiên khúc, ta thấy nhạc sĩ đã làm tăng kịch tính của câu nhạc bằng cách khéo léo nhắc lại motif nhưng với một biến thể là thêm vào ba nốt ‘Đừng nhìn em (Là Mi Lá)’ trước khi lên đến nốt Mí rồi trả lại nốt Ré, rất phù hợp với lời nhạc có tính cách van xin, vì có ai van xin một câu rồi thôi?” (1)

Chỉ một vài nét phác ấy đủ cho thấy “tay nghề” phổ thơ của “nhà phù thủy âm nhạc” Phạm Duy, như cách người ta vẫn gọi ông.

Đến nay nhiều người vẫn còn nhớ giọng hát rưng rưng của Thái Thanh và “Kiếp nào có yêu nhau” trong vở kịch “Áo người trinh nữ” trình diễn trên Đài Truyền Hình Việt Nam (1967), đã lấy đi không ít nước mắt của khán giả.

Gần đây, cũng bài hát ấy, cũng giọng hát ấy đã mê hoặc và truyền cảm hứng cho một đạo diễn điện ảnh người Mỹ gốc Việt, Dustin Nguyễn, để thôi thúc anh thực hiện một phim tình cảm lãng mạn ở trong nước. “Bao giờ có yêu nhau”, tên phim, mượn từ một câu hát trong bài hát ấy.  “Kiếp nào có yêu nhau”, nhạc phim chính, và giọng hát đầy ma lực của Thái Thanh đã “hớp hồn” nhiều khán giả trẻ lần đầu tiên nghe được ca khúc ấy, khiến phải đi tìm cho bằng được bài hát và giọng hát này để được thưởng thức trọn vẹn. Rõ ràng là trước giờ tuổi trẻ trong nước chưa hề nghe được bài hát nào, giọng hát nào như thế.

“Tôi chọn ca khúc ‘Kiếp nào có yêu nhau’ làm nhạc phim vì nội dung bài hát quá phù hợp với chuyện phim,” người đạo diễn trẻ tâm sự. “Ca khúc bất hủ ấy không chỉ nói về kiếp người, sự luân hồi, mà còn khắc họa cả câu chuyện tình bất hạnh, tiếc nuối. Bên cạnh đó, giọng ca của nghệ sĩ Thái Thanh mang màu sắc liêu trai, ám ảnh và cực kỳ ma mị. Ca khúc này được lồng ghép vào phim chắc hẳn sẽ chạm được đến trái tim khán giả.”

Đối với nhiều người ở trong nước, đấy là bài hát “mới”, hiểu theo nghĩa mới được nghe lần đầu.
Bài hát, như thế, có đến hai đời sống, cách nhau đến hơn nửa thế kỷ.
“Kiếp nào có yêu nhau” phù hợp với giọng nữ hơn là giọng nam. (Vài nam ca sĩ tự ý đổi lời bài hát từ “em” sang “anh” nghe khá… phản cảm, khi mà những “hoa xanh” và “hương trinh” chỉ dành cho người nữ:

Đừng nhìn anh! Đừng nhìn anh nữa…, em ơi!
Hoa xanh đã phai rồi!
Hương trinh đã tan rồi!)

Thái Thanh-Hoài Trinh-Phạm Duy, “bộ ba” này đã giữ cho lời hẹn thề “Kiếp nào có yêu nhau” của những đôi tình nhân được bền vững mãi cho đến trọn… kiếp này.

Điều đáng ngạc nhiên là, bài thơ được phổ nhạc khi tác giả còn tuổi đời rất trẻ. Người đọc tìm thấy, nhiều bài thơ, câu thơ của Minh Đức Hoài Trinh như được phủ lên một màn sương âm u, một không gian u tịch của những “chiều tha ma hoang lạnh”, những “đường nghĩa trang gập ghềnh”, những “tiếng cầu kinh văng vẳng”, những “tiếng búa nện vào đinh”, những “vòng hoa tang ủ rũ”, những “cỏ dại phủ mộ trinh”, và cả đến những “thịt xương rữa nát”, những “côn trùng rúc rỉa”, những “oan hồn lạnh lẽo”, những “bóng thuyền ma lênh đênh”…

Về phía người nhạc sĩ, những bài thơ của sinh ly tử biệt ấy mang đến cho ông sự đồng cảm sâu xa, khi mà “Tình yêu–Sự khổ đau–Cái chết” vẫn là những chủ đề, như ông bộc lộ, từng theo đuổi và ám ảnh ông không dứt. “Kiếp nào có yêu nhau”, “Đừng bỏ em một mình” và những bài thơ nào nữa của Minh Đức Hoài Trinh đã truyền cảm hứng đến ông để từ đó một loạt những ca khúc về siêu hình, tâm linh, về cái chết và nỗi chia lìa ra đời, như “Đường chiều lá rụng” (1958), “Nếu một mai em sẽ qua đời (1958), “Tạ ơn đời” (1959), “Một bàn tay” (1959), “Ru người hấp hối” (1965), “Những gì sẽ mang theo về cõi chết” (1966), “Anh yêu em vào cõi chết” (thơ Nguyễn Long, 1971), “Tưởng như còn người yêu” (thơ Lê Thị Ý, 1971), “Bài hát nghìn thu” (1988), “Người tình già trên đầu non” (1988), “Trút linh hồn” (thơ Hàn Mặc Tử, 1993)…

Đến nay thì cả hai, người nhạc sĩ lẫn người thi sĩ đều đã đi về một thế giới khác. Và tiếng hát người ca sĩ, từ lâu cũng lặng tiếng, im hơi.

***

“Anh còn có dịp đi qua
thăm giùm em với, căn nhà thân yêu
Hôn giùm em những buổi chiều
Nói giùm em, nói rất nhiều xót xa” (2)

Người viết những câu lục bát ấy đã đi xa. Lời thơ thật tha thiết, thật xót xa. Tôi không rõ chị đi xa mãi đến đâu, thế nhưng tôi tin rằng linh hồn chị thế nào cũng về lại quê hương cũ, về ngồi lại trên thềm nhà cũ của “căn nhà thân yêu”, về hôn lên những buổi chiều vàng trên đồng lúa mênh mông, về thăm lại “màu đất đỏ đường dốc cao Bến Ngự”, (2) về nhìn lại “trăng sông Hương vằng vặc giọng hò khoan” (2) nơi thành phố đầy ắp những kỷ niệm mà một phần đời của nhà thơ còn gửi lại chốn ấy.

Tình yêu ấy, tình yêu chị gửi về quê nhà xa lắc xa lơ ấy, đến “kiếp nào” đi nữa cũng không hề nhạt phai. Dẫu “hương trinh đã tan rồi”, dẫu hoa đời có “phai sắc tươi” thì tình vẫn cứ xanh cho đến “tận ngàn sau”. Không phải là bài hát ấy đã nói như thế sao?

Minh Đức Hoài Trinh, chị không đi xa (như cách người ta vẫn nói), chị trở về. Một con người yêu đất nước yêu quê hương đến như chị, yêu đến nâng niu từng kỷ niệm như chị thì không thể nào không trở về. 

Trở về như cánh “chim nào bay về xứ”. (2) Trở về như những câu thơ:

“Trở về thành phố của màu rêu tuổi nhỏ
vẫn còn nghe trong gió
bầy chim sẻ trên nóc chuông nhà thờ
gọi tên rất khẽ
Hoài Trinh”
(“Quê Nhà”, thơ Minh Đức Hoài Trinh)

Và những câu thơ nào nữa, trong những bài thơ “trở về” nào nữa:

“Em về ôm lửa
Em về ôm anh
Em không đi nữa
Em về ôm quê hương mình”.
(“Em về ôm quê hương mình”, thơ Minh Đức Hoài Trinh)

Lê Hữu
9/9/2017

(1) Học Trò: Vài cảm nghĩ về “Kiếp Nào Có Yêu Nhau”, thơ Hoài Trinh, nhạc Phạm Duy
(2) Thơ Minh Đức Hoài Trinh

*** BIỂN KHÓC

Khê Kinh Kha


DPDP21

Nhạc và lời : Khê Kinh Kha

Bảo Yến trình bày

BIỂN KHÓC

ngồi bên bờ biển này
nhớ giòng tóc mây bay
nhớ nụ cười trong gió
bàn chân in cát nhỏ
giờ đây đã phai mờ

ngồi bên bờ biển này
nhớ người qúa xa xôi
nhặt từng hạt cát nhỏ
ép vào bờ môi tôi
để nhớ thương một người

thì thôi người đã bỏ đi
bỏ tôi ngơ ngác bên bờ biển hoang
bỏ tôi ngồi dưới trăng vàng
ôm ngàn con sóng khóc tình mây trôi
thì thôi nă’ng nhạt biển tôi
hoang vu rơi lệ, ngậm ngùi trăm năm
thì thôi biển vắng tình nồng
ngàn năm biển khóc, khóc tình đôi ta

ngối bên bờ biển này
gió lạnh đầy tim tôi
người ơi sao xa mãi
biển ơi sao khóc hoài
ngọt lệ này cho ai ?

rồi đây biển âm thầm
rồi đây sóng lặng câm
rồi đây tình tôi chết
trên bãi cát khô cằn
ngàn năm mây bay mãi
ngàn năm biển khóc hoài


khê kinh kha

*** TÌNH NỒNG SAY

TÌNH NỒNG SAY

nhạc : khê kinh kha

tiếng hát : Ý Lan

TÌNH NỒNG SAY

vươn tay anh hái trăng vàng
cài lên (cài lên) mái tóc cho nàng (là nàng) thêm duyên
yêu em anh đón mây ngàn
anh đem (là đem) dâng giữa tim nàng (là) tình nồng say
giăng tay anh hứng (ánh) mặt trời
tô môi (là môi) em thắm cho đời (là đời) thêm hương
à ơi anh đã (anh đã) yêu nàng
từ nay thề ước mặn nồng lứa đôi

yêu em, yêu cả đất trời
yêu em, yêu cả cuộc đời
yêu nhau em hỡi một đời (là đời) có nhau
có nhau giữa chốn đường trần
có yêu thương trong trái tim nồng
có trăm năm trong nghĩa vợ chồng em ơi

yêu em chia xẻ trần gian
dù bao (dù bao) mưa nắng một lòng (là lòng) thủy chung
yêu em anh hiến dâng nàng
con tim (là tim) son sắt dâng nàng là tình trăm năm
tình tang con bướm qua mành
ngàn năm sông núi, trọn tình lứa đôi

khê Kinh Kha

*** Bé và Quê Hương Anh

Bé và Quê Hương Anh

Bài thơ BÉ Và QUÊ HƯƠNG ANH của Khê Kinh Kha đã được GS Nguyễn Thanh Chí tại Đại Học San Jose State, CA, chọn dạy trong Chương Trình Vietnamese Culture từ hơn 10 năm nay.

Bài thơ cũng được chính tác giả Khê Kinh Kha soạn thành ca khúc KHI BÉ ĐẾN.

Ca khúc KHI BÉ ĐẾN.

Nhạc và lời : khê kinh kha
tiếng hát : diệu hiền

bé và quê hương anh

này bé hỡi, chiều nay trời lành lạnh
ở phương này anh nhớ một quê hương
bé đừng quên, chiều nay mình đã hẹn
anh sẽ ngồi kể hết chuyện quê anh

khi bé đến, nhớ mặc áo dài xanh
như mầu xanh của lúa mạ lên mầm
như mầu xanh của rừng thông Đà Lạt
áo bay mềm như dòng nước Cửu-Long

khi bé đến, nhớ để tóc xoã dài
xõa dịu dàng như liễu rủ ngang vai
xõa trong anh bóng tre gìa quê ngoại
xoã hương tình bao ruộng lúa Đồng-nai

khi bé đến, nhớ đừng thoa son nhé
để nắng chiều ửng đỏ nét môi thơm
để chiều nay mặt trời không ngủ sớm
như những chiều nắng phủ dãy Trường-sơn

khi bé đến, nhớ đừng thoa hương phấn
để hương trinh ngào ngạc gập vào hồn
như cúc vàng bên thềm xưa Vỹđạ
ngát hương nồng bên dòng nước sông Hương

khi bé đến, nhớ đừng mang kính mát
để trời xanh rơi rớt vào mắt trong
để anh thấy biển Hội-An, Đà-Nẵng
bãi cát dài sóng vỗ đến Nha-trang

khi bé đến, nhớ bước đi nhè nhẹ
để lòng anh không xao động nổi hờn
vì anh vẫn thấy hoài trong giấc mộng
phố Sài-gòn, Hà-nội, Huế buồn tênh

khi bé đến, đừng hôn anh bé nhé
hãy để dành hôn mẹ Việt Nam ta
mẹ Việt Nam bàn tay còn chai đá
nụ hôn nào sẽ xóa dịu lòng me

khi bé đến, nhớ cười vui bé nhé
để lòng anh như pháo nổ đầu xuân
anh sẽ ngắt cánh mai vàng vừa nở
tạ ơn đời và tổ quốc mến thương

KhêKinhKha
(trích tập thơ Tỏ Tình)

*** Chuyện Tình Tây Đô

Thơ Minh Giang
Nhạc Quốc Thái
Tiếng Hát Diệu Hiền

Đêm Tây Đô nồng nàn bóng tình nhân
Vai kề vai sao chưa thấy thật gần
Bến Ninh Kiều trăng vàng soi lóng lánh
Áo ước chung đời tròn vẹn nghĩa ân

Ta trao nhau tấm chân tình tuyệt mỹ
Buồn chia ly dâng hoài cảm thiết tha
Phương này nghe hoang sơ chiều phố thị
Vương vấn trong tim kỷ niệm ngọc ngà

Năm tháng dần trôi sương mờ giăng ngõ
Bao niềm lưu luyến trao gởi về anh
Nuôi mái tóc cho ngọn dài thương nhớ
Dù bây giờ như làn khói mong manh

Thuyền tình lênh đênh trôi lạc bến mơ
Tâm hồn xa vắng sầu mộng vần thơ
Đôi mắt vời trông mây trời xanh biếc
Theo dòng thời gian phai mối duyên tơ….

Giây phút tương phùng tà dương nghiêng bóng
Hương xưa dịu dàng nhẹ thoáng ru êm.
4/2018
Minh Giang

*** TÌNH NỔNG SAY

aodaitrang 1Cảm Nhận
ca khúc TÌNH NỔNG SAY
Nhạc & Lời Khê Kinh Kha

Ca khúc này anh sáng tác riêng cho bạn học của anh- vợ chồng Anh Tuấn, Ý lan- cũng như dành tặng cho bao đôi lứa yêu nhau. Tác giả đã đưa những điều không thể như:

 Vương tay anh hái trăng vàng
Cài lên mái tóc cho nàng (là nàng ) thêm duyên
Yêu em anh đón mây ngàn
Anh đem ( là đem ) dâng giữa tim nàng (là) tình nồng say
Giăng tay anh hứng ( ánh ) mặt trời
Tô môi ( là môi ) em thắm cho đời ( là đời) thêm hương

Để nói lên tình yêu dành cho nàng nhiều biết bao nhiêu Và vì tình yêu này ta có thể vượt qua tất cả những gì khó khăn nhất để đến được bên nàng:

yêu em, yêu cả đất trời
yêu em, yêu cả cuộc đời
yêu nhau, yêu nhau em hỡi một đời ( là đời ) có nhau
có nhau giữa chốn đường trần
có yêu thương trong trái tim nồng
có trăm năm trong nghĩa vợ chồng em ơi!

Trong cái gắn bó của tình yêu đôi lứa không thể không nói đến những chia sẽ ngọt bùi một lòng dìu nhau qua mưa nắng cuộc đời nguyện thủy chung son sắt trọn tình lứa đôi:

yêu em chia sẽ trần gian
dù bao ( dù bao) mưa nắng một lòng ( là lòng) thủy chung
yêu em anh hiến dâng nàng
con tim ( là tim) son sắt dâng nàng là tình trăm năm

Với những khó khăn không thể như vậy nhưng vì tình yêu dành cho nàng quá lớn tác giả vẫn thấy hân hoan yêu đời nếu không nói là tác giả đã quá hạnh phúc khi dâng nàng tình yêu và tác giả đón nhận mọi việc tưởng chừng như không thể đó một cách nhẹ nhàng đơn giản như một điều tất yếu:

tình tang con bướm qua mành
ngàn năm sông núi trọn tình lứa đôi

Những hình ảnh mộc mạc của thiên nhiên được tác giả đưa vào lời ca khúc để diễn tả tình yêu tuy đơn sơ thôi nhưng không phải vì thế mà không có sự bức phá mảnh liệt của đôi lứa Ca khúc với giai điệu mang âm hưởng dân ca Bắc bộ, một giai điệu thật phù hợp mà lại gần gủi với những gì lời ca khúc muốn nói

Và giai điệu này đã được ca sĩ Ý Lan xử lý thật tài tình khiến cho người nghe thấy vui lây với cái hạnh phúc mà ca sĩ Ý Lan truyền qua cho chúng ta theo từng nốt nhạc

Cám ơn nhạc sĩ KKK đã tặng cho bao đôi lứa yêu nhau một ca khúc ca ngợi tình yêu thật nồng nàn, duyên dáng

29/6/2013

 

LIVE BY Y’ LAN

*** Phạm Duy Và Tôi

pham duy va toiHoàng Lan Chi 

 

Thuở bé tôi đã yêu nhạc Phạm Duy. Có lẽ vì PHạM DUY có nhiều nhạc quê hương rất hay mà tôi thì yêu quê hương vô cùng. Tình ca của PHạM DUY cũng phong phú đa dạng.

Năm 2002 nếu tôi nhớ không  lầm, tôi viết bài Cảm nhận cho “Tình Ca”. Mục đích của tôi bấy giờ là muốn giới trẻ biết yêu quê hưong qua những nhạc phẩm của PHạM DUY hơn là nghe những loại nhạc vớ vẩn rên siết phận người hay đả kích chiến tranh. Vô tình PHạM DUY đọc được và chú làm quen tôi. Duyên văn nghệ từ đó. Sau này tôi viết thêm một số cảm nhận cho Quê Nghèo, Tình Hoài Hương…

Năm 2003, Phạm Duy về nước và đến quán nhạc Dòng Thời Gian của cô bạn tôi. Nơi đây cũng là nơi tôi gặp người đàn bà có giọng hát hay và rất giống Thái Thanh. Vào thời điểm 2003, chị đã chọn hát nhạc Phạm Duy trong lúc các nơi khác đang còn thịnh hành nhạc TCS. Từ tôi mà Phạm Duy  biết thêm chị, (Thuý Nga) và biết thêm Đào Minh, chủ quán Dòng Thời Gian. Phạm Duy  ở trọ một khách sạn trên đường Đồn Đất thì phải và bình dị với áo nâu, ngồi quán cà phê vỉa hè.

Chúng tôi có một số hình lưu niệm với PHạM DUY và gia đình ở đây. Có hôm  chúng tôi theo Phạm Duy đến nhà Lưu Trọng Văn chơi và gặp Nhạc Sĩ Nguyễn Văn Tý. Duyên tình của Phạm Duy với Lưu Trọng Văn là “ Nào đâu có trăm năm mà chờ với đợi”! Nghĩa là Phạm Duy đang dùng dằng thì Lưu Trọng Văn gửi bài thơ ấy và Phạm Duy đã quyết định “Về thôi, nào có trăm năm mà chờ đợi”! Phạm Duy khi về nước năm này đã đem theo bài ” Về thôi” do Phạm Duy phổ thơ Lưu Trọng Văn cho tôi nghe.

Duy Cường, Phạm Duy, Lưu Trọng Văn-Lan Chi – hàng sau Đào Minh và Thuý Nga
Duy Quang-Phạm Duy -Lan Chi- Thuý Nga
3 người đàn bà ‘vô danh” của Phạm Duy năm 2003 ( cách gọi của Phạm Duy khi chưa về VN và gặp Thuý Nga, Đào Minh, Lan Chi )
Phạm Duy vỉa hè áo nâu giản dị khi về Việt Nam

Phạm Duy giản dị áo nâu ở quán cà phê lề đường gần khách sạn

NS Nguyễn Văn Tý- Lan Chi -Phạm Duy tại nhà Lưu Trọng văn 2003
Lan Chi -Phạm Duy- Hoạ sĩ Kim Khải- Thuý Nga

Tại quán Dòng Thời Gian của Đào Minh

Phạm Duy với cô bé từ Canada về hát Người Về
Phạm Duy với một kiến trúc sư yêu nhạc Phạm Duy
Phạm Duy với ca sĩ Huy Tâm
Phạm Duy và Thuý Nga ( người hát nhạc Phạm Duy rất hay)
Hồi đó Phạm Duy đối với tôi là dễ thương dù đôi khi ông có hơi ngông. Ông gửi tôi nhiều tài liệu về cái gọi là “Gió Tanh Mưa Máu”. Tôi chỉ xem và không  ý kiến.

Rồi đẩy đưa nhiều chuyện để có khi tôi và ông tranh luận. Chỉ nho nhỏ. Nhưng có vẻ ông khá “nhường tôi”. Có gì đâu, chỉ là xoay quanh vài vấn đề đạo đức.

Khi tôi hỏi về chuyện ngày xưa, biện luận cho cái “đào hoa”, ông viết:

“Tôi đã được nhiều người (Lan Chi khuyên bé Quỳnh Chi : nghe nhạc, đừng tìm hiểu cá nhân, hiểu theo nghĩa là chỉ nên “yêu đàn” mà thôi đấy nhé… ) cho rằng tôi có một đời sống rất là “phóng túng”, hiểu theo nghĩa “bê bối”.  Lạy Chúa và Mô Phật, tôi thách đố ai dám tuyên bố tôi là kẻ nghiện rượu, nghiện thuốc lá, nghiện sì ke hay nghiện thuốc phiện (nguyên cái vụ này, tôi đã đạo đức hơn nhiều ông nghệ sĩ) … Còn nghiện đàn bà thì khỏi cần nói vì tôi đã nói rồi, nhưng tôi xin thưa rằng với những bạn muốn hiểu tôi rằng : tôi chưa hề phụ tình ai, tôi chưa hề có một bà nào hắt hủi rồi nguyền rủa tôi khi xa tôi… Everything is OK, xa nhau, rồi gặp lại nhau “bốn mắt đều có đuôi”… 
 
Tôi xin nói ngay tôi rằng trong đời tôi, có ba điều tôi tôn thờ : nghệ thuật, vợ con và người tình, đời tôi phải vững như cái kiềng ba chân. Không vì nghệ thuật mà bỏ vơ con, bỏ người tình… không vì vợ con mà bỏ người tình và nghệ thuật… không vì người tình mà bỏ nghệ thuật và vơ con.
Do đó có bao giờ vợ con tôi kết án tôi đâu? Tôi kính yêu một triệu lần vợ tôi (ngày bà còn sống và sau khi bà qua đời), khi các con kể lại rằng bà á thánh này đã có lần bảo các con : tao biết hết chuyện bố mày nhưng để cho bố mày có hứng làm nghệ thuật.-PhạmDuy” (1)

Phải nói thật là tôi đã “nghiêng ngả” khi đọc những tâm sự đó của Phạm Duy. Hay cũng có khi không  phải tôi nghiêng ngả mà chỉ vì ở tuổi ngoài 50, tôi không còn những suy nghĩ khắt khe như tuổi đôi mươi? Phải, những người khác đã đam mê rượu, chè, cờ bạc thì cái khoản “trai gái” mà Phạm Duy vướng vào, cũng chỉ là lẽ thường tình? Tất nhiên tôikhông  ủng hộ những mối tình bên lề xã hội của Phạm Duy! Tôi chỉ muốn nói, cô Thái Hằng quả là một phụ nữ tuyệt vời, xứng đáng với mỹ từ “Á thánh” mà Phạm Duy tặng cô. Viết đến đây tôi lại nhớ ký giả Bùi Bảo Trúc đã nói một câu rất hay trong đêm nhạc Vũ Đức Nghiêm “ Xin cảm ơn chị Vũ Đức Nghiêm. Vì sự bao dung của chị mà  chúng tôi có được một nhạc phẩm hay đến thế!”. Cả hội trường vỗ tay. Vâng, suy cho đến cùng, nếu không  có sự bao dung của các bóng hồng sau lưng các nhạc sĩ  thì có lẽ kho tàng âm nhạc Việt Nam sẽ thiếu vắng nhiều tác phẩm hay! Ngoài ra, sự ví von cuộc đời như kiềng ba chân ( vợ, người tình và nghệ thuật), cá nhân tôi thấy “mến” Phạm Duy vì sự thành thực của ông.

Còn khi biện luận cho “tục ca” ông đã ngậm ngùi “Có thể tôi lầm khi tự phá mình” làm tôi nao lòng. Nhưng ông cũng dí dỏm khi “chọc quê” tôi là “ Cô Quỳnh Couteau đã chửi Bộ KH mà còn sợ nghe tiếng chửi xã hội của người khác hay sao”. Vâng, tại sao nhiều người lúc đó như Chu Tử, như Thương Sinh đã chửi xã hội vì không  chịu được sự thối nát, và khi Phạm Duy dùng âm nhạc để chửi thì lại bị chửi! Tôi không  nghe Tục Ca nên không  biết nó tục thế nào nhưng có lẽ người Việt quen với hình thức dùng âm nhạc để đấu tranh, để tình tự, để vỗ về mà không  quen dùng âm nhạc để “nói tục” chăng? Dù sao, tôi không  ý kiến vì ông đã nói với tôi, ông không hề in, thu cassette. Thế là đủ.

Sách, báo, phim, ảnh ngọai quốc tràn vào sau khi cụ Diệm chết, thanh niên, trung niên, lão niên ùa chạy theo văn minh vật chất, người ta coi đạo đúc, luân lý như pha. (khôi hài nhất là những vị phi-đạo đức này phê bình nguời khác thiếu đạo đức !). Có thể tôi lầm khi tự phá mình (phá thần tượng) (1) để làm mười bài tục ca nhưng xin mọi người hiểu rõ lý do của bài hát NHÌN L… ! Cô Quỳnh Couteau đã chửi Bộ Kế Hoạch, thế mà vẫn còn sợ nghe tiếng chửi rủa xã hội của người khác. Thương Sinh, Chu Tử cũng là những văn nhân giỏi lắm, nhưng một trong những lý do chửi bới của các vị đó cũng có thể vì họ muốn bán báo chạy hơn. Tôi làm tục ca, không thu vào cassette hay tape thương mại, không in ra bản nhạc, còn không muốn phổ biến nhiều. Je les avait chantées pour mon plaisir. Thế là khóai rồi !!!”(1)
 
Về những câu nói này nọ, khi tôi hỏi về việc nghe tin đồn rằng ông phát biểu này nọ ở Úc, Phạm Duy viết cho tôi:
 
“Về chuyện kiêu ngạo khíến “Lan Chi phải van chú đừng phát biểu kiêu ngạo… thì Lan Chi có thể tin được rằng, tôi không dại gì mà phát biểu trên sân khấu (hay trước đám đông) nhất là “kỳ ở Úc vừa qua rằng nhạc PHạM DUY là nhất”.  Tôi điên mà phát biểu như vậy à ?”(1)
 
Từ mail này của Phạm Duy, tôi thực hiện bài học “Hỏi đích danh và không nghe tin đồn”. Sau này, trong chốn phong ba của hải ngoại, nhiều lần nghe đồn, tôi hỏi lại và nhờ thế “giải oan” được cho vài người!

Cuối cùng, Phạm Duy viết:

“Cuối cùng, tôi xin hỏi câu này : Lan Chi đã đọc đầy đủ cả BA cuốn HỒI KÝ của tôi, có đọan nào thấy tôi nói tới chuyện sáng tác trong WC không ? Có những đọan nào tôi tỏ vẻ tự kiêu, tự mãn không ?”(1)

Đúng thế, cuốn hồi ký của Phạm Duy là cả một công trình văn học mà tôi nghĩ hiếm có người nào ở tuổi ông, thời đại ông, có thể thực hiện được. Bài viết thứ tự, lớp lang, chữ nghĩa rõ ràng và đặc biệt nét “khoa học” tuyệt vời trong đó. Thường thì một bản nhạc dính líu đến nhiều thứ, từ tác giả đến thính giả rồi xã hội rồi hoàn cảnh. Nếu không có một óc tổ chức, rất dễ bị rối rắm. Thế nhưng hồi ký của Phạm Duy không  hề làm độc giả lạc vào mê hồn trận.

Còn về cái tự kiệu tự mãn thì đúng là tôi chưa tìm thấy ở hồi ký Phạm Duy ( vì tôi chưa đọc hết nhưng tôi tin lời Phạm Duy, trong đó chỉ là những tài liệu âm nhạc được ghi lại). Và bên ngoài thì cứ xem Phạm Duy viết cho tôi như sau:

“Nhưng tôi rất vui vì Lan Chi đã có một bài viết rất hay về một bài hát của tôi… nhất là vì Lan Chi khéo dạy Quỳnh Chi, kéo Quỳnh Chi trở về với những giá trị nghệ thuật đích thực. Hiện nay nghệ thuật ở VN (trong hay ngòai nứơc) đang lâm vào tình trạng suy thóai, ai là người thực sự yêu nước yêu dân, yêu tuổi trẻ thì cùng nhau đi tìm lối thóat ở những giá trị còn đang bị lấp liếm bởi lũ đạo đức giả, lũ chính trị gia lạc hậu.Nói với Quỳnh Chi cho tôi địa chỉ, tôi sẽ gửi tặng CD với đa số ca khúc nghe bằng MP3 qua đường Bưu Điện.” (1)
 
Nói cách khác, Phạm Duy “bày tỏ” sự cám ơn dành cho tôi, người viết cảm nhận nhạc Phạm Duy. Trên thực tế, với “tài ba, danh tiếng” chừng đó, Phạm Duy có cần cư xử với tôi như thế không? Tôi nghĩ là không! Nhưng Phạm Duy trân trọng, Phạm Duy hiểu tôi cần cho giới trẻ biết yêu quê hương qua những dòng nhạc của mình và Phạm Duy sẵn sàng gửi CD qua Úc cho “người Việt trẻ Quỳnh Chi”!

Năm 2004, tôi qua Mỹ và đến Cali trước khi bay qua Virginia. Tôi gọi cho Phạm Duy và hẹn ngày đến chơi. Buổi tối đi cùng anh chị họ đến.  Tại đây gặp Đức, người con trai út trong gia đình hoàn toàn không hoạt động gì đến âm nhạc. Đúng như ông viết, gia đình ông là một điều hiếm thấy ở Mỹ: đại gia đình quây tụ. Một điều tôi cũng nhận thấy ở gia đình ông: từ Duy Quang đến Duy Minh, Duy Cường, người nào cũng nhũn nhặn, dễ thương. Ấy là tôi nói khi tôi gặp ông cùng ba con trai ở quán cà phê Dòng Thời Gian.

Tại nhà Phạm Duy năm 2004
Duy minh-Lan Chi tại nhà Phạm Duy 2004
Duy Đức -Lan Chi tại nhà Phạm Duy 2004
GS Nguyễn Ngọc Bích- Phạm Duy- Lan Chi tại Virginia 2004

Năm 2005, báo chí hải ngoại ồn ào vụ Phạm Duy định về nước. Một người bạn nằng nặc đòi tôi xoá những gì tôi viết về Phạm Duy. Nhưng “Học Trò”, người yêu nhạc, thành viên kỳ cựu của web Đặc Trưng thì phản đối “Chị không  được xoá. Những gì chị đã viết, đã công bố, nó không  còn là của chị nữa. Đó là những rung cảm của chị trước một nhạc phẩm, chị viết ra chia sẻ và những người khác sẽ biết được cái hay của nhạc phẩm đó thông qua chị..”. (2005). Tôi nghe lời Học Trò,  không  xoá.

Sau đó, dường như trước khi Phạm Duy về Việt Nam sinh sống khoảng vài tháng, tôi có gọi  điện thoại đến.  Phạm Duy nói rằng thường thì lúc này ông không muốn gặp ai nên đã từ chối nhiều người, nhưng với tôi thì ông tiếp. Phạm Duy chỉ ngắn gọn về việc mình có thể sẽ về nước. Tôi nói mọi người đang lên án, Phạm Duy bực mình “ Cuộc đời tôi mà sao cứ phải sống theo người khác? Tôi đã xin cho tôi được vui buồn một mình tôi kia mà”.

Thật tình, Phạm Duy nghĩ gì về CS, tôi nghĩ ai cũng đoán được nhưng căn cứ vào hiện tượng bên ngoài thì nhiều người lên án vì cho đó là đã làm hoen ố chính nghĩa quốc gia.

Năm 2009, một người bạn viết cho tôi: “Về ông Phạm Duy, tôi không hề có ý phê bình ai cả, mỗi người có cách chọn lựa cho mình. Ông ấy đã chọn như thế, và hãy để cho thời gian trả lời. Người mình thương ai thương cả lối đi…
Tôi chỉ có một cái nhìn khác về Phạm Duy, ông ấy đơn thuần là ngưòi cha rất thương con và tìm lối thoát cho con mình… và ông ta đã chọn con đường chết để mong con mình được sốngNhạc sĩ Phạm Duy là người cha nhân ái, ông kiếm tiền bằng nhạc của ông và nuôi nấng các con và gia đình đầy đủ. Bà Thái Hằng đúng là một hiền mẫu và ông Phạm Duy  phong á thánh cũng không ngoa. Tôi yêu quý ông từ nhạc phẩm đến đời sống thực, ông không che đậy dấu giếm điều gì, thích là nói, nghĩ là làm.”(2)

Sau khi về Việt Nam, ông có nhiều điều này nọ. Cũng người bạn ghét ông, đả kích này nọ với tôi và tôi lặng thinh. Tuy vậy tôi đồng ý với một người bạn khác khi anh viết cho tôi  rằng: “Những gì ông tuyên bố, có thể có ít xích ra nhiều, vì ông phải nói thế thôi. Đây là một trò chơi, trò Game, nhà nước và ông cả hai đều khôn ngoan và cả hai đều tính toán.”(3)

Một người bạn khác khi nghe kể vụ tôi không xoá bài viết về Phạm Duy, anh viết cho tôi“Thưa chị, tôi biết chị yêu nhạc Phạm Duy cũng như biết bao người khác. Nhưng chị hãy giữ những gì chị đã viết về ông là những gì trung thực của tháng ngày chị cảm nhận, rung động về một tài hoa lớn của đất nước. Những người chung quanh không thể muốn chị làm theo cách của họ. Tôi nghĩ nhân cách Hoàng Lan Chi là Hoàng Lan Chi.”(4)
 
Cảm ơn anh bạn về những giòng chữ trên.

Tôi đã để “chú Phạm Duy” ngủ yên trong tôi từ khi ông về Việt Nam. Nhưng nhạc Phạm Duy  nhất là nhạc quê hương thì không bao giờ mất. Với tôi, (một người viết thơ cho quê hương năm 14t thay vì viết thư tình), thì đến giờ phút này, chưa một nhạc phẩm nào sánh được với “Tình Ca”!

Năm 2009 bàng bạc nỗi nhớ, nỗi buồn, tôi thực hiện chương trình “Phạm Thiên Thư với Ngày Xưa Hoàng Thị và Đưa Em Tìm Động Hoa Vàng”, ngoài là Phạm Thiên Thư nhưng trong thực ra là tôi nhớ người Nhạc Sĩ.

Hè 2011, đã sáu năm trôi qua.

Hoa phượng tím đã úa tàn. Cuộc đời, nhạt nhoà như mầu hoa phượng, có thể xem như bắt đầu đếm ngược được rồi chăng.

Tôi không thể khoan dung với những kẻ đang thở không  khí tự do và phản bội. Nhưng“một người cha chọn con đường chết mong con mình sống” như bạn tôi nhận xét thì hôm nay, lòng tôi không dưng chùng xuống và tôi vẫn nghĩ rằng, một mai khi không còn bóng bạo tàn, những giòng tâm sự thật sẽ được bày tỏ. Tôi tin thế.

Hè 2011

(Tôi viết cho tôi và xin miễn không tranh luận)

(1) Trích từ mail Phạm Duy gửi Lan Chi những năm 2003-2005

(2) (3) (4) : trích từ mail  ba bạn hữu.

*** Một Đời Me Ru Con

Ca Khúc
MỘT ĐỜI ME RU CON
Nhạc & Lời Khê Kinh Kha
Ca sĩ Quỳnh Lan Trình Bày
Video Bởi Bình Yên

http://www.youtube.com/watch?v=Vfk3ffMhjo4

mẹ ngồi ru trong đêm

mưa hắt hiu qua lỏng
lời mẹ ru bên song
ru con vừ khôn lớn
một đời me ru con
ru bao nhiêu nỗi niềm…

ru qua giòng nước cuốn

tiềng hát rơi ngoài hiên …

*** Thuở Mẹ Ru -LIVE – Ca Sĩ Ánh Tuyết

Thuở Mẹ Ru
Sáng Tác: Khê Kinh Kha
Trình Bày Ca Sĩ Ánh Tuyết

thuở mẹ ru

1)
mẹ ngồi ru con đêm khuya mưa tới
mẹ ngồi ru con ru tình sông núi
mẹ ngồi ru con đong đưa năm tháng
vào nôi

mẹ ngồi ru con âm vang tiếng hát
mẹ ngồi ru con ru lòng sỏi đất
mẹ ngồi ru con ru thêm mái tóc
bạc phơ

thuở mẹ ru
ru gió qua sông
ru mưa về nguồn
ru mây qua rừng
ru trăng âm thầm
ru con nghiêng nằm
ru mãi nghìn năm
ru mãi nghìn năm

 

lời mẹ ru con lênh đênh trong gío
lời mẹ ru con chan hòa nước mắt
lời mẹ ru con câu thơ ngây ngất
hồn con

lời mẹ ru con bên hiên trăng xuống
lời me ru con qua đời mưa nắng
lời me ru con êm như tiếng suối
đầu non

2)
mẹ dạy cho con đôi chân con đứng
mẹ dạy cho con đôi bàn tay nắm
mẹ dạy cho con non sông hơn bốn
ngàn năm

mẹ dạy cho con con tim son sắt
mẹ dạy cho con tấm lòng yêu mến
mẹ dạy cho con trên môi tiếng nói
Rồng Tiên

một ngày con đi mang thân phiêu lãng
mẹ ngồi bâng khuâng ru ngày hoang vắng
một lòng thương con bao la như cả
vầng trăng

giờ mẹ thâu đêm rưng rưng thương nhớ
giờ mẹ âm u như ngọn nến úa
một đời mênh mông trăm năm thân xác
là bao

Khê Kinh Kha

*** Nợ nhau kiếp nào ….

Thư viện của bài

This gallery contains 1 photo.

Lanney Trần

Cali, ngày … tháng …

Những dòng chữ viết dang dở xen kẽ lẫn nhau giữa lúc tỉnh giấc với nước mắt và khi ngất đi chẳng biết bao lâu. Một tí gì đó để lại cho những người bạn của tôi có thể hiểu thêm về người con gái thầm kín năm xưa. Bố tôi nói đây là chặng đường Thập Giá mà Chúa muốn tôi phải vượt qua …, tôi chỉ ước ao đến những bụi calla lilies trắng ở cuối con đường …

Tôi kg biết mình đã ngủ bao lâu, chỉ nghe tiếng mẹ gõ cửa phòng, “Vy ơi, có bạn con đến thăm con nè…”. Một dòng sóng điện từ đâu chạy khắp người tôi, tôi mừng rỡ hớn hở, vui sướng gồng mình ngồi dậy, “anh đã đến thật sao…” Nụ cười của niềm hạnh phúc hiện sẵn trên môi chờ đợi cánh cửa phòng hé mở, tiếng của mẹ lại vang lên, “nó ngủ trong phòng đó, con cứ vào đi.” Cánh cửa phòng hé mở, niềm vui trong thoáng chốc đã vụt tắt, kg phải là người tôi đang mong mỏi chờ đợi…
Tiếp tục đọc

*** khê kinh kha: à ơi em xõa tóc mềm

LẠC BƯỚC

Nhạc Khê Kinh Kha

Ánh Tuyết Trình Bày

Lạc Bước

con gió
lạc bước giữa trời
ngàn năm
gío vẫn rong chơi là giữa đời

cánh mây
lãng đãng trên đồi
con sông là nước chảy
chim trời là lênh đênh
bao la là sương khói
nắng vàng là mênh mong

con trăng
ngủ muộn trên cành
ngàn sao lạc bước
dưới giòng là nước trôi

và tôi ngơ ngác giữa đời
qua đây là lạc bước
chân người là trăm năm
qua đây là lạc bước
phần người là thế gian

chiếc lá
lạc giựa núi rừng
hạt sương
rơi xuống đêm hoàng là một mình
suối reo trong đá trên ghềnh
môi thơm là ửng đỏ
cho tình là em ngoan
long lanh là mắt biếc
cho tình là đi hoang

em vui
lạc giữa mối tình
còn tôi lạc bước đi tim là trái tim
à ơi
em xõa tóc mềm
bâng khuâng là tôi đứng
giựa đường là bơ vơ
tôi như là chiếc lá
bên đường là gió mưa

khê kinh kha

trả lại tôi cuộc tình đã vỡ

 Tình Ca TRẢ LẠI TÔI
Sáng tác Khê Kinh Kha
Danh Ca ÁNH TUYẾT trinh bày

Trả Lại Tôi

trả lại tôi thánh phố mộng mơ
trả lại tôi tình mộng hoang sơ
trả la.i tôi con tim đợi chờ
trả lại tôi mơ ước dại khờ
và cuộc tình sỏi đá ngây ngô

trả lại tôi giòng tóc lã lơi
trả lại tôi mùa Hạ mưa rơi
trả lại tôi bao nhiêu tình nổng
từng ngày qua ánh mắt trao tình
và lời thề tôi đã trao em

trả lại tôi – trả lại tôi tuổi ngọc đam mê
trả lại tôi – trả lại tôi cuộc tình đã vỡ
trả lại tôi – trả lại tôi tình mộng chơi vơi
trả lại tôi – trả lại tôi bao nhiêu mơ ước trong đời

trả lại tôi lòng phố tình nhân
trả lại tôi hò hẹn công viên
trả lại tôi, vai thon lụa là
và chiêu rơi trên tóc ai về
và cuộc tình sao qúa kiêu sa

trả lại tôi, vạt áo dài xanh
và hàng cây đầy giọt mưa tuôn
trả lại tôi, môi thơm rất mộng
và hồn tôi trong gió bềnh bồng
và tình nồng như sóng trùng dương

Trả lại tôi… trả lại tôi… người ơi!

khê kinh kha

Huế, Huế ơi !

Huế Trong Nỗi Nhớ

Mưa phùn mùa đông, nhớ Huế người ơi,
Một người xa quê sầu dâng lên môi,
Biết ai còn thương, ai còn ngóng đợi,
Một người lỡ bước ngậm ngùi nơi đây…

Nhớ Huế mùa trăng, mùa trăng Vỹ Dạ,
Bên ni xa cách, xa cách đôi bờ,
Tìm nơi mô, thùy dương rũ bóng,
Tìm nơi mô, dòng Hương Giang lững lờ…

Huế, Huế ơi ! Chiều ni mưa lạnh,
Lòng thèm nghe hai tiếng: “Mạ ơi!”
Ôi ! quê hương nghìn trùng cách biệt,
Còn chi mô, bao ngày tháng xa vời…

Nhớ Huế xưa, từng con phố nhỏ,
Cầu Trường Tiền, áo tím ngẩn ngơ,
Chút trầm hương Thiên Mụ bây chừ,
Chuông chùa xưa còn vang giữa hồn ni …

Ơi, Huế ơi ! người đi rơi lệ,
Cả hồn ni nhớ Huế tái tê,
Cả hồn ni mưa mù giăng kín,
Huế, Huế ơi ! mòn mỏi ngày về…

khê kinh kha

Thôi em đừng Khóc nữa

Thôi Em Đừng Khóc Nữa
Xuân Phú Trình Bày LIVE
Nhạc Khê Kinh Kha

Thôi em đừng Khóc nữa

1.

thôi em đừng khóc nữa
vì con tim đã chết đam mê
vì trong ta đêm vắng muôn bề
vì môi xưa đã tắt lời thề

thôi em đừng khóc nữa
vi hoa kia hương phấn tàn rơi
vì da non ghi dấu hương tình
vì bao năm ta sống ưu phiền
vi trong ta nước mắt lênh đênh

nín đi em
ta xin em ngừng mắt lệ
nín đi em
sông núi còn đây
nín đi em cho nắng thôi gầy
và trăm năm thân thế phận cỏ cây

nín đi em
môi thơm còn hơi ấm
nín đi em
con tim còn muốn sống
nín đi em
cho đêm dài nhung nhơ
nín đi em – nín đi
giọt lê – trăm năm

2.

thôi em đừng khóc nữa
tình đôi ta như lá thu phai
một mai đây kho héo bên đời
đờI cho ta chua xót phận người
tình cho ta cỏ xót ngậm ngùi

thôi em đừng khóc nữa
lệ em rơi thêm tan nát lòng tôi
lệ em rơi, rơi ướt quanh đời
giọt bao la thấm ướt môi cười
giọt đau thương năm tháng xa trôi

nín đi em
cho sông dài ước vọng
nín đi em
năm tháng dần trôi
nín đi em
cho ngón tay dài
rồi mai đây em hỡi
tình ngũ say

nín đi em
cho mây về trong mắt
nín đi em
môi thơm còn trái đắng
nín đi em
lang thang vầng trăng sáng
nín đi em – nín đi
tình mình – lênh đênh

Khê Kinh Kha

Biển Khóc

Ca Khúc BIỂN KHÓC
Nhạc Khê Kinh Kha
Danh Ca Bảo Yến Trình Bày

biển khóc

ngồi bên bờ biển này
nhớ giòng tóc mây bay
nhớ nụ cười trong gió
bàn chân in cát nhỏ
giờ đây đã phai mờ

ngồi bên bờ biển này
nhớ người qúa xa xôi
nhặt từng hạt cát nhỏ
ép vào bờ môi tôi
để nhớ thương một người

thì thôi người đã bỏ đi
bỏ tôi ngơ ngác bên bờ biển hoang
bỏ tôi ngồi dưới trăng vàng
ôm ngàn con sóng khóc tình mây trôi

thì thôi nă’ng nhạt biển tôi
hoang vu rơi lệ, ngậm ngùi trăn năm
thì thôi biển vắng tình nồng
ngàn năm biển khóc, khóc tình đôi ta

ngối bên bờ biển này
gió lạnh đầy tim tôi
người ơi sao xa mãi
biền ơi sao khóc hoài
ngọt lệ này cho ai ?

rồi đây biển âm thầm
rồi đây biển lặng câm
rồi đây tình tôi chết
trên bãi cát khô cằn
ngàn năm mây bay mãi
ngàn năm biển khóc hoài

khê kinh kha