NHỮNG HẠT ĐƯỜNG

tản văn Phạm Nga

hat duong
 
*
 
“Chàng đã rót cà phê
Vào tách
Chàng đã bỏ đường
Vào tách…”
 *Jacques Prévert
 
1.
   Lâu nay, bạn bè đều biết hể đi uống cà phê là tôi có tật chỉ gọi cà phê phin đen. Rồi cứ chán ngắt tái diễn trước mắt bạn bè là cảnh tôi rón rén lục túi xách hay móc bóp ra gói đường ăn kiêng – một loại “bùa hộ mạng” luôn mang theo bên người của dân bị bệnh tiểu đường.
   Mời nhau đi uống cà phê sáng chủ nhật này, cứ như thế gian đã đổi đời, anh bạn thân tròn mắt ngạc nhiên khi chứng kiến tôi hiên ngang múc từ cái hũ sứ trắng xinh xắn trên bàn một hơi mấy muỗng đường bỏ vào tách.
   ‘Nè, hết bịnh rồi hả ông? Không cần xài gói bùa nữa hả?”, tội nghiệp anh bạn không thể nào nín được câu tra vấn tôi.
   “À, tái khám hôm thứ bảy thì xét nghiệm glucose thấy ngon lành! Tiếp tục y như ba tháng trước, mức đường của mình vẫn trong ngưỡng normal”, tôi còn hãnh diện nhấn nhá: “…Y như của người bình thường!”
2.
   Nếu cuộc đời có thể quay lại thời quá khứ, có thể thấy cảnh Hớn – một anh bạn học rất thân, sau cả hai chục năm vượt biên sang sống ở Mỹ mới trở về nước và gặp lại nhau-  cũng đã mời tôi đi uống cà phê, ăn sáng. Vào nhà hàng, không thèm mở menu, anh ta tỏ ra rất khẩn thiết khi hỏi cô chạy bàn:
   “Ở đây có cà phê nào không có hay giảm caffeine không cô?”
   “Là… sao, thưa anh?”, cô gái lúng túng, còn nhìn sang tôi như cầu cứu.
 “Thì chắc là cà phê nhưng không có hay đã rút bớt caffeine, coi như chất cốt, chất tinh cà phê đó mà. Phải không ông?”, tôi giải thích đại với cô phục vụ nhưng Hớn cũng gật gật đầu. Tôi đã nghĩ cái tên này giờ là Việt kiều – đúng ra phải gọi là người Mỹ gốc Việt, hay đã ở lâu dài tại Việt Nam thì Mỹ kiều gốc Việt – bày đặt chãnh chọe, đòi món cà-phê-không-có-cà-phê lạ hoắc lạ huơ, chứ hồi xưa, khi còn lê lết canh me vượt biên ở Vũng Tàu, cả bọn nghèo, rách như xơ mướp, có cà phê pha bắp, pha đậu nành rang để uống là quý lắm rồi.
   Nghe cô gái trả lời là quán không có loại cà phê nào như vậy thì Hớn nói “Cám ơn, vậy cho chai nước suối Vĩnh Hảo hay La Vie cũng được”. Kế đó, anh lấy trong cái “bao tử” đeo ở lưng ra mấy gói nhỏ nhỏ rất lạ đối với tôi. Hớn cầm lên từng gói và giải thích:
   “Mình bịnh hoạn đủ thứ, thứ nhất bị cao huyết áp, phải cử cà phê nhưng mình vẫn ghiền mùi cà phê nên đi đâu cũng đem theo mấy gói coffee non- caffeine này. Thứ nhì là mình bị tiểu đường nên chỉ dùng đường low GI diet là gói này, để xài khi kêu đá chanh, trà lipton. Bác sĩ còn cấm mình nhiều thứ nữa…”.    Tôi chẳng phải nhọc công đợi lâu. Chỉ một lát sau, cái “nhiều thứ nữa” được Hớn liệt kê tiếp… Vừa nhắc tôi gọi món điểm tâm, anh ta đã ái ngại hỏi nhỏ:   “Nè, không biết ở đây họ có bỏ bột ngọt vô đồ ăn nhiều quá không, có nêm mặn quá không nữa? Để tui nói ông nghe, ở bển bà xã mình nấu đồ ăn trong nhà thì nêm rất lạt và không bao giờ xài bột ngọt. Mỡ cũng vậy, nhà mình tránh, chỉ dùng 100% dầu ăn.”
   Nói cho gọn, bạn tôi đang sống rất khắc kỷ với chế độ cà phê không cà phê, đường không đường, giảm muối, miễn bột ngọt, miễn mỡ béo… Phải nghe chuyện kiêng cử đủ thứ của Hớn, tôi vừa nóng đầu vừa chán nãn vì biết cái danh sách đầy âm tính kia chưa chắc đã kết thúc. Khi đốt điếu thuốc cho thư giãn một chút, tôi không khỏi nghĩ rằng, ông nội này mới nói đã bỏ thuốc lá rồi nhưng nếu còn vương vấn khói thuốc thì chắc chắn ổng chỉ kiếm thứ thuốc lá đã rút hết nicotine. “Tội nghiêp! Sống như vậy thì chết sướng hơn!”, tôi thầm nghĩ.
   Sau khi Hớn bay về Mỹ, có lần tôi đem câu chuyện trên kể lại với một đám bạn học chung với chúng tôi hồi còn ở Văn Khoa Sài Gòn, một anh đã nhận xét tếu mà chí lý:
   “Phải tôn cái tên Hớn lên hàng đại sư, thiền sư gì đó, pháp danh là… Cử Đủ Thứ mới được! Thí dụ như chỉ cần áp dụng câu trong kinh Bát Nhã ‘Sắc bất dị không, không bất dị sắc. Sắc tức thị không, không tức thị sắc’, nghĩa là ‘Sắc chẳng khác không, không chẳng khác sắc. Sắc tức là không, không tức là sắc’, vào cái vụ cử ăn đường, kiêng uống ngọt của ngài Cử Đủ Thứ, ta có ngay cái ‘công án’ thiền tuyệt vời sau đây “Ăn đường chẳng khác gì cử đường, cử đường coi như ăn đường. Vậy ăn đường chính là cử đường, cử đường chính là ăn đường!”
   Ở thời điểm gặp lại anh bạn Hớn đáng tội nghiệp kia, nhờ Trời thương, sức khỏe tôi tương đối còn tốt, theo nghĩa ít ra là tôi chưa rơi vào tình trạng như anh ta là đã dính các bệnh thường xảy đến, mà hể đến là hay đi cả bè cả lũ, kiểu đánh hội đồng bệnh nhân đàn ông từ 50 tuổi trở lên, như: huyết áp cao, tiểu đường, rối loạn cholesterol, thoái hóa xương khớp, gút.v.v… Cũng có nghĩa là khi ấy, tôi hoàn toàn xa lạ đối với những thứ Hớn phải thường trực kiêng cử trong ăn uống, sinh hoạt. Thậm chí tôi thầm có ý vừa thương hại vừa cười cợt, chế diễu bạn mình lẩm cẩm quá đáng. Tôi đã cho rằng bạn mình quá lập dị, không giống ai, nhất là cái kiểu đi đâu cũng mang kè kè mấy gói “bùa hộ thân”, nào phải để trừ tà, chống ma ngoài đường mà chỉ để đối phó với tính chất tự nhiên của những thực phẩm, gia vị cần thiết và rất bình thường đối với người khác, như cà phê, đường, muối, bột ngọt…
   Nào ngờ sau đó, là vài năm mới đây, đến lượt tôi tôi cũng lẩm cẩm như bạn mình: cũng dính tiểu đường, tôi cũng phải thủ một thứ ‘bùa hộ thân”, đó là những gói đường ăn kiêng, đủ nhãn hiệu nội/ngoại, như: Equal, Hermesetas, Isomalt… Điều đáng nói là trong suốt một thời gian dài, dù đã ăn uống có cảnh giác, có kiêng cử thường trực như thế, tôi vẫn đã phải chịu đựng thứ tâm lý ảm đạm, nặng nề, lúc nào cũng lo lắng, đề cao cảnh giác đối với đường cùng mọi thứ thức ăn, thức uống có vị ngọt. Đối với ai khác, màu trắng tinh tươm của những hạt đường cát trông thật hiền lành, bắt mắt, nhất định đem tới vị ngon ngọt, hấp dẫn cho cảm quan của họ. Còn đối với tôi, đó chỉ là một màu trắng khó chịu, ác dữ như kẻ thù, đầy đe dọa đối với an lành của sức khỏe và tuổi thọ con người…
      
3.
Còn điều này nữa, đó là tôi ghiền cà phê, ghiền từ thuở 17- 18 tuổi. Tôi còn nhớ là vào những đêm thức trắng ôn thi tú tài thời đó, mình đã mở đầu “sự nghiệp uống cà phê” với loại cà phê rang, xay thơm lừng của nhãn hiệu J.Martin – Meilleur Gout bán ở một tiệm tạp hóa lụp xụp nằm trên đường Trần Quang Khải, Tân Định, thời đó cũng thuộc Quận 1 Sài Gòn. Đã hơn 50 năm trôi qua, , tôi luôn giữ thói quen chỉ uống cà phê đen nóng và trước khi dính bệnh tiểu đường, tôi bỏ đường vào cà phê cũng vừa phải, tức không đắng nghét như ra vẻ lữ khách đắng cay mùi đời, cũng không ngọt ngay như các chị em hí hửng húp chè nhãn nhục.
   Bước vào tuổi già, nhịp sống chậm đi, người ta nào còn bận tâm với những chuyện đại sự, làm ăn lớn hay mộng mơ, lý tưởng chưa thành, để rồi cứ quanh quẩn với những điều vụn vặt trong sinh hoạt hằng ngày, như cái kiếng lão, hộp chia thuốc uống sáng/trưa/chiều, máy đo huyết áp, cái nón vải che nắng, cái khăn choàng cổ… Đến cử cà phê một mình sáng sáng bên chiếc laptop, cũng từ khi dính bệnh tiểu đường  tôi thấy mình tẩn mẩn lập đi lập lại toàn những nghi thức bó buộc của màn trình diễn khắc khổ, đó là lấy ra, xé gói đường ăn kiêng, rón rén bỏ vào tách. Đến việc cầm muỗng quậy thì tôi cũng phải chú ý quậy thật chậm, thật khẽ, bởi nỗi lo lỡ đường tan hết sạch thì món uống có thể bị ngọt quá lố…
Tôi thường chạnh nhớ dòng thơ tuyệt mỹ của Prévert:
       Chàng đã rót cà phê
       Vào tách
       Chàng đã bỏ đường
       Vào tách
       Với cái muỗng nhỏ
       Chàng đã khuấy
       Chàng đã uống cà phê
       Và đặt tách lại trên bàn
       Không nói với tôi lời nào (*)
    Tôi nghĩ nhà thơ Pháp đã khắc họa hình ảnh người đàn ông thật lặng lẽ với tách cà phê của mình. Có vẻ như vì bận uống cà phê mà anh ta đã câm lặng làm ngưng đọng cuộc sống và cả cuộc tình của mình, còn không quay nhìn, không chuyện trò với người yêu ngồi bên cạnh. Đó là những lời thơ u sầu, một tiết lộ đầy muộn phiền về một tình yêu đã không thể nào được cứu vãn… Với tất cả lòng yêu chuộng, tôi thường đem ra chiêm nghiệm tới, lui mãi những câu thơ tráng lệ này những khi uống cà phê một mình. Để rồi tôi càng chán ngán kiểu cách sống của mình, rằng thưởng thức hương vị cà phê, bay bổng tâm tưởng mà cứ phải bị ám ảnh bởi cái hạn chế “không được phép ngọt” thì quả là què quặt, bất bình thường và tất nhiên chẳng thi vị, hào sãng chút nào. Dù có hay không phơi bày trước mắt người khác, cảnh ăn uống dè dặt, cử kiêng kiểu ấy cũng chỉ là những lát cắt xấu xí từ cuộc sống nhẫn nhục, cam chịu của một con bệnh đáng tội nghiệp bên món uống lỡ ghiền của hắn ta.
   Nhưng rồi, giống như một nỗi buồn sâu đậm nào đó trong đời sống này, tưởng quá lớn lao để không thể nào nguôi ngoai được nhưng rồi cũng dần hồi phai nhạt theo ngày tháng, từ tình cảnh uống cà phê sáng, tối một mình tức là tự đối diện với chán chường – thứ phiền muộn đã quá thân quen – cũng như không ngớt tự thương hại cái thân bệnh hoạn của mình, tôi đã dần hồi chuyển sang tâm cảnh dửng dưng như đã thuần thục trong sự chịu đựng một khổ hình âm thầm về tinh thần và cảm xúc. Ngày ngày, tôi lặng lẽ thực hiện những cử chỉ cần thiết để có một tách cà phê không-được-phép-ngọt của mình, không vui cũng không buồn.
   Chính vào lúc tôi đã dửng dưng, dường như vô cảm, trong lòng vắng bặt cả niềm hy vọng, mong ước nhỏ nhoi là được sớm lành bệnh để có thể sinh hoạt, ăn uống bình thường trở lại như mọi người, thì kỳ diệu thay, liên tiếp trên những phiếu xét nghiệm định kỳ mức đường trong máu đã không còn con số nào bị in đậm đen, tức nằm ngoài ngưỡng ‘Normal’. Như vừa rồi, một cách dè dặt, bác sĩ đã phán là tôi coi như mức đường đã ổn định ở ngưỡng chấp nhận được, nhưng để tránh bị tái phát, tôi phải tiếp tục uống thuốc ở liều thấp nhất cũng như phải tiếp tục kiêng ngọt và tập thể dục, đi bộ…
   Dù sao, hiện nay không gì hơn là tôi nên nghe lời ông bà mình đã nói “Có kiêng mới lành”, nhưng mặt khác, gần như tôi đã có thể trở lại với cách tiếp cận bình thường như-ai-khác đối với đường – vị ngọt trong món ăn, thức uống hàng ngày. Giờ thì giống như những hạt đường hòa tan trong cà phê, tôi hòa tan trong đám đông người ghiền cà phê. Trước mặt tôi, những hạt đường nhỏ bé cứ trắng tinh như màu trắng bình thường, vô tội vạ của chúng…
PHẠM NGA
 
+Trích tập tản văn LÃNG ĐÃNG VỚI CÀ PHÊ&NHẠC@PhamNga2017
 
* Trích bài thơ “Déjeuner du matin”, tập “Paroles” – Jacques Prévert; bản dịch Nguyễn Đăng Thường & Diễm Châu.
 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s