NỀN DÂN CHỦ Ở MỸ

VÕ CÔNG LIÊM

gởi: nguyễn quang thiều, bảo ninh.

Phải nói nước Mỹ cũng như một vài nước trên thế giới thực thi tinh thần ‘xã hội chủ nghĩa’ một cáchđúng nghĩa. Lấy nền dân chủ ở Mỹ (Democracy in American) làm chuẩn, bởi; họ thực hiện từ xưa đếnnay thứ khoa học chính trị một cách ‘logic’ có nghĩa rằng họ là chứng nhân cho một sự nới rộng chủnghĩa tự do có công lý hợp hiến; đấy là những gì đã xuất hiện và phát triễn ở thế giới Phưong Tây tronghướng đi của tk. thứ mười chín và tiếp nối sau đó –Political and social democracy, as a logical extensionof the principles of liberalism, developed in the Western world in the course of the nineteenth centuryand after. Có rất sớm với một hiến chương đầy đủ và phong phú hợp lòng dân là những gì đổi mới tưduy cho một nền dân chủ cũng như những đảng phái khác của một đất-nước-liên-hiệp (United State ofAmerica). Theo dòng lịch sử; ở thời điểm 1830 chính là lúc nền dân chủ ở Mỹ đón nhận luồng tư tưởngchính trị Âu châu và những nước tiên tiến; cuối cùng chỉ còn lại những hoạt động tích cực dưới mắtphân tích của những nhà tư tưởng Phương Tây, nhưng; chưa hẳn phải là chính đáng như đã đề ra; mà coiđó là một thứ tinh xảo và dự đoán phân tích của chế độ dân chủ qua hành động –it was shrewd andprophetic analysis of democracy in action.Vấn đề cốt cán là thực hiện trưng cầu dân ý với những gì liêncan đến lời tuyên bố: cho một xã hội bình đẳng (social equality), ý kiến quần chúng (public opinion),nguyên tắc đại đa số (majority rule), lãnh đạo tư tưởng dân chủ (democratic leadership) và thực thi rõràng công nghiệp hóa (emerging industrialization); đó là yếu tố để dựng nên nền dân chủ ở Mỹ. Tuy nhiên; cái sự đó là một hóa giải cá tính tự do với luật định tuân theo, nghĩa là không vượt quá tự do,dẫu là chủ nghĩa tự do tuyệt đối, chủ nghĩa duy vật biện chứng và những gì chuyên chế áp bức của mệnhlệnh thuộc về chức năng đã đặc ra.Tự do của nước Mỹ là tuân theo ‘mệnh lệnh’ của tối cao pháp viện,một tòa án nhân dân để giải trừ những gì có ý độc tài, độc đảng hay một dụng tâm khác; sự đó trái lòngdân, trái hiến pháp ấn định; mà phải nằm trong một lý tưởng có qui hoạch, thích nghi hoàn cảnh xã hội,hoàn cảnh sinh hoạt đời sống hằng ngày của con người. Người làm chính trị là trải qua một kinh nghiệmđấu tranh trường kỳ: thật sự yêu nước, yêu dân không thể mang hình thức bề ngoài để phủ dụ hay dụngtâm cho một nhu cầu khác. Người dân Mỹ đã kinh qua nhiều thời kỳ quá độ của chủ nghĩa, ngay cả chủnghĩa thực dân mới là một thoái trào đã quá vãng. Nền dân chủ Mỹ ngày nay có hướng đi cho tương laiqua nhiều thế hệ khác nhau và giành lại những gì của thời đại ánh sáng đi trước tiếng động, tức vượt bứctường âm thanh để đạt tới mục đích của khoa học kỹ thuật. Song le; không phải vì thế mà mất tính đốiphó của hai bề mặt trong và ngoài nước. Thực hiện được là nhờ ở tinh thần dân chủ hóa. Sự cố ấy đãđược thừa nhận và trở nên hoài vọng của mọi người đang mong đợi, đồng thời coi đó là chứng cứ cụ thểvà toàn diện trước thế giới. Quả vậy; người Mỹ muốn thực hiện một ‘kỳ quan thế giới’ cho tương lai!Nói cho ngay; khởi từ ngày lập quốc đến nay gần ba trăm năm qua; nước Mỹ đã thành công trên nhiềulãnh vực khác nhau như một chứng tỏ của Tân Thế giới (New World) được thành lập, họ đã vượt quamột quảng đường dài hằng thế kỷ, là một thu tập và thực hành để có ngày hôm nay.Tự động hóa một đấtnước dân chủ cọng hòa xã hội chủ nghiã đầu tiên trên đất nước họ, phủ nhận dưới mọi nhản hiệu khácnhau (Quốc xã chủ nghĩa, Đại đồng chủ nghĩa hay Cọng sản chủ nghĩa) bởi; nó không chứng thực nhữnggì thuộc xã hội và con người mà là giáo điều. Đã quan sát kỹ điều kiện bình quyền là sự tiến trình hằngngày hướng tới những gì hạn hữu tột cùng chỉ đến cho một nước Liên Bang Mỹ mà thôi – observed thatthe equality of conditions is daily progressing towards those extreme limits which it seems to havereached in the United States. Hiến pháp Hiệp Chủng Quốc là ý nghĩa của tự do, dân chủ trên toàn lãnhthổ của một quốc gia độc lập và tự trị không qua một điều kiện cách nào khác hơn từ trước đến nay.Cảm thức đó giờ đây đã thay đổi; thay đổi toàn diện trên bộ mặt chính trị, văn hóa, kinh tế và khoa họckể cả khoa học y khoa đang là dấu hiệu bộc phát mà người Mỹ phải đương đầu như một thách đố; khảnăng đó là cầm giữ trong một quần thể rộng lớn, ánh sáng của giải thoát được lan trải và năng lượng củatất cả mọi tầng lớp được trau dồi và hành xử như nhau, nhưng; sự kiện này phải thực thi trọn vẹn cóbằng chứng hơn là diễn thuyết và dựa trên cơ sở lập trường chính trị hợp lý. Mỗi một cá thể sẽ cảm thấynhư cảm thông, như cùng cần thiết cho một ý nghĩa ‘huynh đệ chi binh’ để che chở mỗi khi yếu mềm vàcần trợ giúp như một sự hợp tác. Cái sự đó là ý thức có từ người dân của cái thời hiện đại, cái thời đạikhông cần phải học tập hay ‘lên lớp’ mà ở cái chỗ thấy được (seeing) tức sống là để nhận biết cái đúng,cái sai; chủ thuyết nào rồi cũng phải xây dựng như thế. Vậy dân chủ là gì? Là quyền được sống đúngnghĩa của nó. Đối với nước Mỹ, người đứng đầu nước là gánh vác trách nhiệm trước quần chúng. Đứngđầu nước không lập thành tích lịch sử là thoái trào. Lịch sử Mỹ xưa nay là vậy. Dấn thân ở đây là mộtcái gì thuộc ‘sacrifice’ cho đất nước. Và; công dân Mỹ sẽ còn lại ở đó một sự im lặng, không vì tuyệtvọng của lầm lẫn –not because it despairs of amelioration, mà coi đó như một sửa sai đúng cung cáchthời sự. Âm vang phong kiến không có ở đây; một thứ chủ nghĩa lên án không có nguyên cớ (without cause), sự cố đó chỉ đến cho những nước nhược tiểu. Dân chủ ở Mỹ là người dân cầm quyền sứ mệnhchớ không phải người đứng đầu cầm quyền sứ mệnh. Cầm quyền ở đây là thi hành một cách tuyệt đốikhông chối từ mà phải hành động để đạt tới cứu cánh, mục đích; đó là kết quả yêu cầu của đất nước.Xuyên qua những cuộc bầu cử xưa nay, bất luận là đảng phái nào sứ mệnh duy nhất của người ứng cử làtrung thành đường lối chủ trương do đảng đề ra gần như ‘vị quốc vong thân’ là điều ắt có và đủ. Bêncạnh đó chúng ta phá trừ thứ quan liêu, là thứ nhũng lạm, chắc chắn không có ở những nước dân chủnhư ở Mỹ, và; tuồng như chúng ta thấy có khuynh hướng nghiêng về sự suy tàn với sự đồng tình và gắnbó vào nơi chốn của chúng ta trong một đất nước đang trong cơn bối rối của họ –we have destroyed anaristocracy, and; we seem inclined to survey its ruins with complacency, and; to fix our abode in themidst of them. Một thứ đặc công trá hình dưới mọi tiêu đề khác nhau. Sự kiện đó rất khó diễn hành trênđất Mỹ, bởi; họ là những công dân có trách nhiệm bảo vệ đất nước của họ.Thời tất không một mảy may.Do đó những gì đã trải qua với những gì đã được khai phá để đưa tới hòa bình cho đất nước là hoài bãocủa những nhà lãnh đạo. Trong qui trình đó là tạo được ý thức nhận biết, là tầm quan trọng trên hết, và;nếu coi đó là điều có thể khác biệt cho một ý nghĩa thời tất sự đó có thể đưa tới một lợi ích khác chotương lai. Phải thú nhận rằng kẻ đứng ngoài có thể nhìn rõ hơn kẻ đứng trong nhà; dẫu đó là viễn vọngkính đi chăng, nhưng; guồng máy của Mỹ là cục bộ ‘dân chủ’ rất khó lung lay hay phá vỡ.Thông thườngngười ta đã thấy hình ảnh của chế độ dân chủ ở tự nó, với khuynh hướng nghiêng về nó, chức năng, vaitrò của nó, định kiến của nó và sự hăng say của nó – Frequent; sought the image of democracy itself,with its inclination, its character, its prejudices and its passion. Đấy là trọng điểm dưới mắt nhìn củangười dân cho những đối tượng có khuynh hướng làm chính trị. Sự lý này cũng có thể đưa tới sợ hãihoặc hy vọng vào đường lối của chính mình đưa ra với những tiến trình khác nhau. Nền dân chủ ở Mỹđược xem như ‘có quyền’ phán quyết tối hậu cho người đứng ra đảm nhiệm: một viễn ảnh vinh quang vàdanh dự trên mọi lãnh vực đối nội và đối ngoại. Đấy là cốt tủy trong tinh thần dân chủ ở Mỹ.

QUYÊN CHUYÊN CHẾ Của TẬP ĐOÀN
Nói đúng ra đó là quyền tối hậu, nó qui tụ một thành viên của thượng, hạ viện Mỹ như một tập đoàn(the majority) để trở thành một đại đa số phán quyết về tình hình đất nước, nó gần giống như cơ quanđầu não (thuộc chính trị), một cơ chế chuyên chế, chuyên quyền (tyranny). Quyền buộc phải tuân theokhông những Cọng Hòa hay Dân Chủ hoặc bất luận đảng phái nào khác hơn đều coi đó là pháp lệnh.Một đạo luật tổng thể là vấn đề có liên quan đến an sinh xã hội và chú ý đến, cũng như; mang lại nhữnggì thích nghi khác –Question that bears on the welfare of the country, also; to bring one’s mind to bearon somethingelse. Những gì đem lại được thời gọi là Công lý –which bears the name of Justice. Khôngnhững chỉ một tập đoàn hay đại đa số của những người hoặc những người đó, nhưng; do từ tập thể củacon người –but; by a majority of mankind. Cái quyền nơi con người là hợp lý, là ‘logic’ ,là kết quả tấtnhiên (consequently) như đinh đóng cột, nó đơn giản nhưng kiên cố; cái đó chính là lập pháp vững chắccủa nước Mỹ. Một quốc gia luôn đặc vấn đề cân nhắc, thận trọng trong việc điều hành guồng máy quốcgia trong sự khai sáng của một ban giám khảo có thẩm quyền (jurisprudence) đó là những gì có quyềnhạn và chế ngự được cho một xã hội rộng lớn và có thể ứng dụng vào những gì to tát, đó là tổng quan vềcông lý của Mỹ; không những thế công dân Mỹ cũng được nhìn nhận như một bồi thẩm phán (jury).Tập đoàn như giám khảo, như bồi thẩm phán được xem là một tập hợp chọn lựa có thể nhìn đó là mộthiện hữu bất di, bất dịch. Tất cả những ý kiến thông thường là ý kiến hợp lý và thích ứng để chống lạinhững ý kiến ít hơn; thường là kiểu cách nhóm thiểu số (minority) đưa ra chớ không thể phán quyết. Thếnhưng; mỗi cá thế hay một đảng phái nào có ý ‘phản phé’ hay tiêu cực trong đất nước Hoa Kỳ thì nhânsự đó sẽ được tập đoàn điều nghiêng lời thỉnh cầu, hợp lý sẽ được bồi hoàn theo phép tắc danh dự và tàisản chớ không độc đoán phán xét lời thỉnh nguyện mà ‘chấp pháp’ để hành xử trái phép. Trong mọi vấnđề lớn nhỏ ý dân được tôn trọng và nhận biết; sự đó là dấu hiệu một nền văn minh khoa học chính trịkhác với những nước mới phát triễn, hơn nữa những người được đề cử phải là người có trình độ kiếnthức, có trường lớp hoặc trải qua một sự huấn luyện như thể ‘thép đã tôi thế đấy’ là đưa tới niềm tin chongười dân. Dân chủ ở Mỹ tạo nên những nét đặc thù cho chính họ và cho những đối tượng khác.Tuynhiên sự đó đưa tới nguyên nhân của bất đồng chính kiến, chắc chắn không phải là ngăn chận hay ràocản mà tạo vào đó một sự củng cố vững chắc; đó chính là nguyên nhân làm nhẹ gánh nặng tư duy. Chính phủ là người đã tìm thấy mọi tình huống xẫy ra và hoạch định đường lối phù hợp đất nước hiệntại thay vì dựa vào luật định để phán xét hay biện minh mà đả thông tư tưởng trong vấn đề sẽ xẫy đến .

QUYỀN LỰC THI HÀNH BỞI TẬP ĐOÀN Ở MỸ DỰA TRÊN QUAN ĐIỂM CHÍNH TRỊ.
Điều này như một giảo nghiệm về việc trình bày ý kiến chung ở Mỹ, điều đó rõ ràng và sáng tỏ cho mộtnhận thức thế nào là quyền lực của tập đoàn trội hẳn hơn mọi quyền hạn khác với những gì mà họ thu
tập từ những qui luật của Âu châu trước đây. Kinh nghiệm đó ảnh hưởng ít nhiều, nhưng; vẫn được coilà có ít nhiều ‘hệ lụy’ để đối đầu. Sự kiện đó đem ra áp dụng vào nơi đất lành chim đậu thì có phần khácbiệt ở tân thế giới mới, nếu đem ra áp dụng một cách triệt để thì sự đó họ cho là trở ngại công việc cựcnhọc của việc làm, đồng thời có tính cách áp chế là điều nghịch với hiến pháp Hoa Kỳ. Dù cho lịch sửHoa Kỳ ghi nhận nội chiến Bắc Nam là một cuộc chiến dành độc lập thống nhất chớ không phải cuộcchiến phân tranh. Bên cạnh đó vấn đề da màu là một trở ngại lớn lao cho chính phủ Mỹ, bởi; nó là tàntích cố cựu, một vết thương khó chửa hoặc phải đương đầu hoặc phải nhượng bộ; tuy nhiên trong hiếnpháp Mỹ không đặc vấn đề cụ thể mà để cho con người tự ý thức qua hành động của mình là phươngpháp hóa giải căn bệnh trầm thống vốn được coi là ung nhọt đổ xuống cho Mỹ cũng như những nướckhác trên khắp lục điạ Mỹ châu. Do đó quyền lực là dựa vào cơ sở pháp lý để điều hành bởi quan điểmcủa tập đoàn chính trị Mỹ -Power Exercised by the Majority in American upon opinion- một thẩm quyềnmà trong đó có phần tâm lý (physical) và luân lý (moral) cùng một lúc, nhưng tất cả cần có một luận bànđể có lợi cả hai bên; đấy là lý do hoàn toàn sáng tỏ, không có chuyện vua quan sĩ tứ hay chính thể quânchủ nằm trong quyền lực này, ngay cả những gì thuộc về quan liêu chính trị (aristocratic) cũng khôngthể lọt vào guồng máy chính trị Mỹ, bởi những thứ đó là ‘phù phiếm’ đối với con người và xã hội Mỹ.Quan liêu chính trị chỉ đến những đất nước lạc hậu, chậm tiến, thiếu trình độ văn hóa và nhận thức hiểubiết chính trị, nó chỉ đạt tới mục đích riêng tư hơn là dành cho cộng đồng nhân loại; chính vì vậy mà đưatới bi thảm xã hội (society tragedy)…Ở Mỹ độc lập là ngày hiến chương (4/7), là một đánh dấu vĩ đạiqua bao cuộc đấu tranh để giành lấy, ấy là biện chứng hùng hồn cho một trang lịch sử mới; cùng lúc giữvững quyền tự do cho mọi người, một sự tự do trong pháp luật mà xưa nay người Mỹ đã thực hiện. Thựcvậy; tinh thần tự do của người Mỹ được phát huy với một trí tuệ khai phá và sáng tạo vốn là hoài vọng.Ở Mỹ tập đoàn đứng lên là rào cản rất chi là dữ dội đối với ý kiến tự do mà trong những gì gọi là rào cảnhay ngăn chận qua lời phát ngôn, họ có thể nói những gì họ muốn nhưng rồi họ sẽ nhận ra sự nhầm lẫntrong đó, bởi quyết nghị ở lòng dân; không những thế mà trở thành quá khích của cái gọi là ‘auto-da-fé’trái luật hay qúa cứng ngắt, hành động đó gần như dị-giáo, đi tới phớt lờ giữa chính phủ và người dân.

NGUỒN GỐC CHÍNH CỦA NIỀM TIN TRONG SỐ NHỮNG QUỐC GIA DÂN CHỦ.
Là khi xã hội đặt vào hoàn cảnh phân chia giai cấp không có bình quyền –When the ranks of society areunequal, và; con người không giống điều kiện như người khác –and; men unlike each other in condition.Con người sống nơi đây là thời kỳ tiêu biểu nhất, là sự lẽ cố nhiên luôn cả mọi thứ đều có định hướngnhững gì họ nghĩ đến, bởi; những tiêu chuẩn tột đỉnh của mỗi cá nhân hoặc mọi tầng lớp trong xã hội.Trong lúc có những điều không mấy hài lòng để thừa nhận rằng sự lầm lẫn phần lớn ở quần chúng màra. Nhà nước bảo thủ trong vai trò hòa giải giữa trắng và đen đều xử thế như nhau, quân bình theo pháplý. Đối kháng đòi hỏi sự bình quyền, bình đẳng qua từng lứa tuổi, đem lại sự gần gũi và cảm thông trongmột quốc gia có nhiều sắc tộc khác nhau, ít đi sự nghiêng bên này hay bên nọ mà làm tăng thêm ẩn ýnghi ngờ, chắc chắn trong mỗi con người của họ có cái ‘implicit faith’ của niềm tin. Không những chỉdành cho ý kiến chung mà đó là lời hướng dẫn những gì thuộc công lý riêng tư, chận lại sự sụp đổ giữanhững gì thuộc tính cách dân chủ, giữa những gì mà họ chiếm cứ và có thể xẫy ra nhiều nơi khác. Tínhchất ‘đả phá’ ở Mỹ đôi khi vượt ngoài ý muốn làm hư hại tinh thần dân chủ mà họ duy trì bấy lâu nay.Thời kỳ bình đẳng, bình quyền của con người không còn tin nhau giữa người này, người nọ; tuy bầu bícùng chung một giàn nhưng sắc thái lại khác nhau, bởi; suy tư, định kiến hay bởi mặc cảm, một phầnảnh hưởng vào giai cấp thống trị trước đây. Chính trị khoa học đã nhận ra điều này như sự cố một sự cốchẳng đặng đừng mà đòi hỏi ý thức nhận biết. Sự đó dần dà đi tới cảm thông như vấn đề của sự sống(live matter). Trong khi đó người ta đang trú ngụ trong lãnh điạ dân chủ với tất cả sự bão vệ; nhìn chunglà bình đẳng nhưng bên trong vẫn còn đối kháng tạo nên một cảm thức lạnh nhạt. Đó là lý do hôm nay!Căn cứ trên pháp lý và tập đoàn của Mỹ làm kim chỉ nam cho một số quốc gia có tầm ảnh hưởng chunggiữa cao trào dân chủ. Dân chủ là yêu cầu của mọi sắc dân, triệt tiêu những lề thói xưa cũ đã kinh qua nôlệ hay thống trị của thuộc điạ cũ và mới. Những chặn đường như thế đã tạo nên chông gai và máu lửa.Nước Mỹ đã phản ảnh cụ thể là nguồn gốc phát huy tính dân chủ của niềm tin, liên đới giữa những quốcgia phát huy dân chủ, đối kháng để đặc nơi đó một sự bình đẳng không phân chia –Of the principalsource of belief among Democratic Nations. Đó là mực độ chung về bình quyền là điều kiện hết sứcgiản đơn và nó trở nên cái nơi không còn nghi ngờ ở nhà nước, trong mỗi người và trong mọi người. Khiđặc niềm tin thì không cần tiêu đề cho chế độ.Thí dụ: Cọng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên…cácnước văn minh ngày nay chỉ có ‘last name’ đủ chứng minh họ đã độc lập, tự do từ xưa tới nay. Chẳnghạn Nhật (tên họ) Thái dương Thần nữ (tên thường gọi) nghe thông thoát và rõ ràng. Cần chi phải là.Cho nên vấn đề thực thi mới là quan trọng và đúng nghĩa một nước dân chủ. Thuận lòng dân thời tấtthành công trên mọi lãnh vực và đưa cả nước tiến lên thế giới đại đồng như những nước khác.

KẾT
Ở Mỹ tập đoàn đảm đương và cung ứng mọi điều kiện thuận lợi, hổ tương với quần chúng dù là Dânchủ hay Cọng hòa. Sự thật của việc làm là dựa trên căn bản chính trị để điều hành, gần như luật chính trị (political laws), đúng ra là định chế thẩm quyền (majority rules) với cái quyền tối cao (sovereign rights).Đây là những gì thuộc chính trị vạn năng của tập đoàn ở Mỹ, mục đích làm tăng thêm giá trị về sắc luậtđể người dân không còn nghi ngờ hay mất niềm tin. Một sự kết cấu, cục bộ của tập đoàn thay mặt dân đểgiữ gìn giang sơn; sự cớ này đã được mệnh danh là ‘đế quốc’ của chủ nghĩa tư bản. Tài trí thống trị củathành viên là một kết hợp to lớn, có lẽ; nằm trong người của tập đoàn, tức trong guồng máy của đảngdân chủ, nhưng nó sẽ luôn luôn là đỉnh cao –but it will always he extremely absolute, and; whateverpolitical laws men are governed in the age of equality và; bất cứ là gì đi nữa, luật pháp chính trị vẫn do người dân làm chủ và tập đoàn hay người đứng đầu nước chỉ là kẻ thừa sai của công dân Mỹ mà thôi ./

.VÕ CÔNG LIÊM (ca.ab.yyc . remembrance-day 11/11/2020

ĐỌC THÊM : ‘Thay Đổi Có Đến Với Mỹ?’ Hiện có trên vanchuongviet.org và một số báo giấy trong và ngoài nước (2008)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s