Cúng giao thừa ngày Tết

Phong tục cúng giao thừa ngày Tết của người Việt

Có lẽ nhắc đến lễ cúng giao thừa chúng ta ai cũng đều quen thuộc rồi đúng không? Vậy bạn hiểu thế nào là giao thừa? Và phong tục này có ý nghĩa đặc biệt gì đối với người Việt Nam ta?

 Câu chuyện nào cũng có bắt đầu và hồi kết của nó, cũng giống như con người ta đón chào một năm mới đến và chia tay một năm cũ trôi qua đi. Thời khắc chuyển giao giữa năm mới và năm cũ đó chính là “giao thừa”. Hay nói cách khác, “giao thừa” là một từ Hán Việt, theo đó, ta hiểu từ “giao” tức cũ giao lại, “thừa” tức mới đón lấy. Do đó, giao thừa chính là sự bàn giao lại năm cũ và tiếp nhận một năm mới bắt đầu với khởi sự may mắn, tốt đẹp. Chính vì ý nghĩa đó mà năm nào cũng vậy, cứ vào thời khắc chuyển giao thiêng liêng này người ta thường làm lễ cúng giao thừa.
 
 
Lễ cúng giao thừa hay còn gọi là Lễ trừ tịch – đây là một phong tục cổ truyền lâu đời của người Việt ta, ngày lễ này được tổ chức với mục đích chào đón các tân binh. Theo người xưa tương truyền lại, khi ấy họ sẽ nhận nhiệm vụ đi thị sát dưới hạ giới cho nên sẽ không có nhiều thời gian để ghé thăm vào từng nhà được, chính vì vậy mà người ta thường đặt bàn cúng và các vật lễ phẩm bên ngoài cửa chính ra vào. Mâm lễ được sắp đặt và dâng lên với lòng thành kính và biết ơn, tiễn đưa người cai quản mình năm cũ và chào đón một vị thần mới xuống cai quản hạ giới trong năm tới đây. Và do công việc hết sức gấp rút, khẩn trương cho nên các vị chỉ có thể vội vàng ăn, mang theo hay chỉ đón nhận tấm lòng trân thành, tôn kính của chủ nhà. Cùng với đó, trên bàn thờ gồm có bát hương, hai ngọn đèn dầu hay hai cây nến đặt sang hai bên, Lễ vật gồm: chiếc thủ lợn hoặc con gà, bánh chưng, mứt kẹo, trầu cau, hoa quả, rượu nước và vàng mã.
 
 
Đôi khi có thêm chiếc mũ của Đại Vương hành khiển. Lẽ trời đất có khởi thuỷ phải có tận cùng, một năm có bắt đầu ắt phải có kết thúc.
Bắt đầu vào lúc giao thừa, và cũng kết thúc vào lúc giao thừa. Theo Từ điển Hán-Việt của Đào Duy Anh, giao thừa nghĩa là cũ giao lại, mới đón lấy.
Cao đài Từ điển giải nghĩa trừ tịch thì trừ: bỏ đi, bớt ra, cuối năm; tịch: đêm và Giao thừa thì giao: giao tiếp và thừa: tiếp tục.
Ý nghĩa của lễ này là đem bỏ hết đi những điều xấu của năm cũ để đón những điều tốt đẹp của năm mới sắp đến. Lễ trừ tịch còn là lễ để ” khu trừ ma quỷ”.
Sau khi cúng Giao thừa xong, các gia chủ khấn Thổ Công, tức là vị thần cai quản trong nhà (thường bàn thờ tổ tiên ở giữa, bàn thờ Thổ Công ở bên trái) để xin phép cho tổ tiên về ăn Tết.
Ở Nam bộ, Thổ Công được thay bằng Ông Địa và thờ ở dưới đất. Sau khi cúng xong, xem như Tết thực sự đã đến với gia đình.
 
Tại sao cúng Giao thừa ngoài trời?
 
Dân tộc nào cũng coi phút giao thừa là thiêng liêng. Các cụ ta quan niệm: Mỗi năm Thiên đình lại thay toàn bộ quan quân trông nom công việc dưới hạ giới, đứng đầu là một ngài có trí như quan toàn quyền.
 
Các cụ hình dung phút ấy ngang trời quân đi, quân về đầy không trung tấp nập, vội vã (nhưng mắt trần ta không nhìn thấy được) thậm chí có quan quân còn chưa kịp ăn uống gì.
 
Những phút ấy, các gia đình đưa xôi gà, bánh trái, hoa quả, toàn đồ ăn nguội ra ngoài trời cúng, với lòng thành tiễn đưa người nhà Trời đã cai quản mình năm cũ và đón người nhà trời mới xuống làm nhiệm vụ cai quản hạ giới năm tới.
 
Vì việc bàn giao, tiếp quản công việc hết sức khẩn trương nên các vị không thể vào trong nhà khề khà mâm bát mà chỉ có thể dừng vài giây ăn vội vàng hoặc mang theo, thậm chí chỉ chứng kiến lòng thành của chủ nhà.
 
 
Phẩm vật cúng lễ giao thừa 
 
Tại các đình, miếu, cũng như tại các tư gia, lễ giao thừa đều có cúng mặn. Các ông Thủ Từ lo ở đình, miếu, còn tại các tư gia do người gia trưởng trù liệu.
 
Xưa kia người ta cúng giao thừa ở đình, ông Tiên chỉ hoặc Thủ Từ đứng làm chủ lễ, nhưng người ta cũng giao thừa ở thôn ở xóm nữa.
 
Lễ giao thừa ở các thôn xóm được tổ chức hoặc tại các Văn Chỉ nếu Văn Chỉ Làng xây tại xóm, nếu không thì cũng tổ chức ngay ở tại điểm canh đầu xóm. Ở đây, vị được cử ra làm chủ lễ là vị niên trưởng hoặc vị chức sắc cao nhất trong thôn xóm.
 
Bàn thờ được thiết lập ở giữa trời
 
Một chiếc bàn hương được kê ra, trên hương án có đỉnh trầm hương hoặc bình hương thấp tỏa khói nghi ngút. Hai bên đỉnh trầm hương có hai ngọn đèn dầu hoặc hai ngọn nến.
 
Lễ vật gồm chiếc thủ lợn hoặc con gà, bánh chưng, mứt kẹo, trầu cau, hoa quả, rượu nước và vàng mã, đôi khi có cỗ mũ của Đại Vương Hành Khiển
(Theo Tuv1 12giap)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s