Nhà Thờ Đức Bà Sài Gòn

Những Kỷ Niệm Về
Nhà Thờ Đức Bà Sài Gòn

HÀ MẠNH ĐOAN

1. Tượng Đức Mẹ Hòa Bình

nhathoducbasaigon2Đến Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn trước hết sẽ nhìn thấy bức tượng Đức Mẹ Hòa Bình đặt ở trung tâm vườn hoa phía trước Nhà thờ. Tượng Đức Mẹ đứng thẳng, tay cầm trái địa cầu, trên trái địa cầu có đính cây thánh giá, đôi mắt Đức Mẹ đăm chiêu nhìn lên bầu trời như đang nguyện cầu… do nhà điêu khắc G. Ciocchetti thực hiện năm 1959 tại Ý.

Năm 1903, chính quyền Pháp cho xây dựng bức tượng đồng Pigneau de Béhaine (Giám mục Bá Đa Lộc) dẫn hoàng tử Cảnh (con vua Gia Long) để ca ngợi công lao của nước Pháp. Tới năm 1945, bức tượng đồng này bị phá bỏ, nhưng phần bệ tượng hình trụ bằng đá hoa cương màu đỏ vẫn còn. Năm 1959, Lm. Giuse Phạm Văn Thiên, cai quản Giáo xứ Sài Gòn bấy giờ, đi dự đại hội Thánh Mẫu ở Vatican, đã đặt tạc một tượng Đức Mẹ Hòa Bình bằng loại đá cẩm thạch quý hiếm. Tượng được gửi từ Roma về Sài Gòn bằng đường thủy. Ngày 16/02/1959, Lm. Giuse Phạm Văn Thiên đã làm lễ dựng tượng trên bệ đài vẫn còn để trống (từ năm 1945) và dâng tước hiệu Nữ Vương Hòa Bình. Sau đó 1 ngày, Hồng y Aganianian từ Roma tới Sài Gòn để chủ tọa lễ bế mạc Đại hội Thánh Mẫu, đã làm phép cho bức tượng. Và từ đó Nhà thờ có tên là Nhà thờ Đức Bà.

Lúc bấy giờ tôi được chú Nghiêm kiệu lên vai đứng tại khu nhà xứ bây giờ dự lễ bế mạc Đại hội. Nhìn ra xa xa người không là người chen chúc nhau đông lắm. Tôi không ngờ lúc ấy được chứng kiến một buổi lễ long trọng như vậy.

Đức Mẹ Khóc

Ngày 29/10/2005, loan truyền về việc tượng Đức Bà Hòa Bình trước Nhà thờ Đức Bà chảy nước mắt. Theo một nguồn tin không chính thức, câu chuyện bắt đầu từ một em bé bán vé số quanh khu vực tượng đài. Khoảng 2g chiều hôm đó, như thường lệ, em vẫn hay ngồi nghỉ trưa tại đây. Mặc dù “không có đạo” nhưng em rất thích nhìn ngắm gương mặt đẹp của người phụ nữ được tạc tượng này. Và chính em đã phát hiện những dòng nước từ mắt, chảy dài trên má và đọng lại nơi cằm của tượng Đức Mẹ. Tin này nhanh chóng truyền đi khiến cho hàng nghìn người kéo đến xem.

Đến sáng ngày 30/10 thì lực lượng công an đã dựng hàng rào phong tỏa toàn bộ các ngả đường dẫn vào khu vực Nhà thờ Đức Bà, ngăn không cho ô tô và xe gắn máy vào để bảo đảm trật tự cho dòng người tham quan tượng Đức Mẹ. Nhiều ngày sau đó, khu vực này vẫn còn tụ họp rất nhiều người đến xem vì hiếu kỳ hoặc đọc kinh cầu nguyện vì mộ đạo.

Đến ngày 4/11 / 2005, Đức Hồng Y GB. Phạm Minh Mẫn của Tổng giáo phận Tp Hồ Chí Minh gửi thư chung nói về hiện tượng này. Trong lá thư, Đức Hồng Y không nêu lên quan điểm bác bỏ hoặc công nhận hiện tượng, nhưng theo Đức Hồng Y, những dữ liệu thu thập được cho đến thời điểm đó chưa phải là bằng chứng khách quan để có thể khẳng định rằng tượng Ðức Mẹ đã khóc, và Đức Hồng Y đang hình thành một ban có trách nhiệm tìm hiểu, nghiên cứu thấu đáo về hiện tượng trên và những hệ lụy của hiện tượng.

Bao nhiêu người từ khắp nơi chen chúc để được tận mắt nhìn những dòng lệ của Mẹ. Nhiều dịch vụ ăn theo của các tay thợ hình và con buôn bán bộ ảnh Đức Mẹ khóc đủ các góc cạnh. Ca đoàn của chúng tôi tập hát tại nhà xứ thì tha hồ xem (vì ở trên lầu cao) toàn cảnh và sau khi tập hát xong cũng cố chen chân vào để ngắm nhìn dung nhan Mẹ. Quả thật dòng nước lăn xuống có vệt và chuyển xuống cằm trông rất rõ.

* Người thì cho rằng do lâu năm tượng ở ngoài trời nên có hiện tượng như vậy? Cho dù như vậy đâu phải lúc nào cũng có hiện tượng này.

* Người thì cho rằng Đức Mẹ khóc chỉ một biến cố nào đó. Như vậy sắp có điều gì sẽ xẩy đến…

* Có người còn cho rằng có đường dẫn trong ruột tượng để làm ra việc đó!…

Dù sao chăng nữa nhìn những khuôn mặt mọi người khi ngước nhìn lên Mẹ đều toát ra niềm tin tưởng thành kính, niềm tin sâu xa mãnh liệt…

Hiện tại hàng đêm vẫn có từng nhóm người thắp nến cầu nguyện và đọc kinh rất sốt sắng có cả những người nước ngoài cùng tham gia rất sinh động.

2. Cầu thang bằng đá

Băng qua vườn hoa là con đường cắt ngang trên quảng trường rồi mới đến cổng nhà thờ.

Trước hết phải vào phòng áo nhờ người có trách nhiệm mở cánh cửa nhỏ bên cánh phải cổng chính nhà thờ. Đó là cầu thang làm bằng đá xanh. Lối duy nhất để lên sàn hát và tháp chuông, gồm có 44 bậc, bề rộng của mỗi bậc là 40cm được xếp xoáy theo kiểu trôn ốc, hẹp đến nỗi chỉ đi một chiều nghĩa là không thể có 2 chiều nhất là đối với những người to con. Người muốn xuống phải chờ người đi lên cho hết đã rồi mới xuống được. Nhờ đến Bác Google cũng không thấy nói về cầu thang này.

Lần đầu tiên tôi được bước lên cầu thang đó là ngày 11/08 / 1974 : 3 Đức cha được tấn phong cùng lúc trong đó có Đức cha Nicôla Huỳnh Văn Nghi, Đức cha Phaolô Huỳnh Đông Các, và Đức cha Đaminh Nguyễn Văn Lãng. Các cha được tấn phong Giám mục tại Vương Cung Thánh Đường Sài Gòn do Đức Hồng Y Angelo Rossi chủ phong. Vì quá đông một số người được lên gác đàn và tỏa ra hai bên cánh. Mừng lắm vì lần đầu tiên tôi được tham dự buổi lễ long trọng. Cứ cuộn theo dòng người mà lên, đường hẹp, ánh sáng vàng lờ mờ tối thui cứ dắt tay nhau bước lên. Tại gác đàn các thầy Đại Chủng Viện Sài Gòn đang nghiêm trang hát bằng tiếng Latinh. Chúng tôi được dẫn qua hai bên cánh. Thật sung sướng biết bao vì lên đây quan sát thật là rõ, cứ lựa chỗ ưng ý nhất mà đứng. Đến giờ cuối lễ tôi và anh bạn Xuyên bước qua lan can ngồi luôn coi như là chỗ thượng hạng.

Tôi nhớ nhất Đức cha Lãng vì Ngài đã ngước nhìn lên trên vừa tủm tỉm cười vừa ban phép lành có lẽ Ngài sợ đám người trên đó rớt xuống chăng (nguy hiểm quá vì ngồi cả ra ngoài lan can). Bề rộng của lan can khoảng 6, 7 tấc – cũng không đến nỗi nào – tuy nhiên từ phía dưới nhìn lên thì… ghê thật!

3. Gác đàn:

Sau Giải Phóng (1975) tôi sinh hoạt tại 1 trong 8 ca đoàn tại Vương Cung Thánh Đường và được hát trên gác đàn. Các ca đoàn lúc bấy giờ được hát trên gác đàn.

Trên đó có 1 bục gỗ 3 tầng dành cho các ca viên trên đầu có mái vòm như muốn úp âm thanh xuống phía dưới (sau này được dỡ bỏ).

Các nhà thờ cổ hình như thiết kế để không cần dùng âm thanh điện tử chỉ có 1 cây đàn điện tử cũ kỹ nhưng chắc là hiện đại nhất lúc bấy giờ. Trên dàn phím có những nút kéo dài ra nhiều nấc, khi kéo như vậy âm thanh cũng thay đổi theo tùy người sử dụng. Sau này tôi được dịp nghịch ngợm một chút với cây đàn tương tự như vậy tại nhà thờ giáo xứ Đồng Tiến, trước khi sử dụng phải khởi động trước rồi mới bật ON được. Giờ này chắc chỉ còn một số ít người nhớ đến sự hiện diện của chúng sau một thời gian dài phục vụ. Ai muốn biết chi tiết hơn hãy hỏi nhạc sỹ Trung Chính, chuyên gia và là người phụ trách bao nhiêu năm nay về âm thanh và đánh đàn phục vụ cho các ca đoàn tại Nhà thờ Chính Tòa Sài Gòn và nhiều nhà thờ khác.

Ở một góc khác là cây đàn ống to, cổ kính bây giờ cũng bỏ vì không ai chăm sóc bụi bặm và mối mọt hết trơn rồi!

Sau lưng là những bông gió có nhiệm vụ thông gió và ánh sáng nên khi hát cũng không nóng lắm.

Ở một góc khác là một cầu thang bằng gỗ dẫn lên Đồng hồ và Tháp chuông (tôi chưa lên bao giờ).

Ít năm sau đó các ca đoàn không hát ở trên gác đàn nữa mà hát sau lưng bàn thờ và khi bàn thờ dời ra giữa thì ca đoàn được đưa lên cung thánh chỗ hiện tại các ca đoàn đang phục vụ.

Một dịp đặc biệt khác tôi lại được lên gác đàn: Đó là vào năm 1992. Thầy dạy Latinh của tôi, Sư huynh Giuse Nguyễn Thế Mạnh (Tu viện Nguyễn Duy Khang), 54 tuổi được gọi làm linh mục. Thầy là người lớn tuổi nhất lúc bấy giờ nên được dẫn đầu đoàn rước các tiến chức bước lên làm linh mục (đây là lần truyền chức đông nhất sau 1975). Tôi được vinh dự chụp hình cho thầy nên cố chọn lựa góc hình đẹp nhất để có những tấm hình đẹp. Vì đã quen khi hát trên gác đàn lúc trước nên tôi mượn được chìa khóa để lên và chụp hình. Hai tấm mà tôi nhớ nhất là một đoàn rước mấy chục thầy và tấm thầy tôi nằm sấp (với góc cạnh từ trên cao, quả thật là tuyệt vời). Sau này đã có những tuần báo lấy làm hình bìa rất đẹp tôi chẳng được xu nào nhưng rất vui.

Ngay khi bấm xong tấm hình đoàn rước bỗng mắt tôi chú ý vào một vật kỷ niệm mà đã bao nhiêu lâu tôi không biết thất lạc ở đâu? Thì ra nó rơi ở gầm sàn hát dưới vị trí tôi đứng năm xưa. Mừng mừng vui vui khi thấy lại vật mà tưởng chừng như xa rời mãi.

Cửa kính màu

Đi dọc cánh hành lang tôi chợt thấy những tấm tranh kính đã bị hư và được thay bằng các bông gió. Tôi rất mê các tấm tranh kính màu trên các ô cửa sổ của các nhà thờ diễn tả các nhân vật thánh và sự kiện trong thánh kinh. Cách pha trộn màu không làm chói mắt, những nét vẽ đơn sơ nhẹ nhàng tạo nên bầu khí trang nghiêm dễ đưa người xem cùng nâng tâm hồn lên tới Chúa.

Trong thành phố có nhiều nhà thờ có cửa kính màu, những nhà thờ cổ như nhà thở Tân Định, nhà thờ Hạnh Thông Tây-Gò Vấp, nhà thờ Huyện Sĩ-Chợ Đũi… Nhà thờ mới xây như: Nhà thờ Phú Hạnh, nhà thờ Phú Thọ Hòa, nhà thờ Đồng Tiến ở gian thánh hoặc hai bên đều có những tấm tranh kính màu. Nhưng đặc biệt là Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn… những tranh kính ở đây rất đẹp tạo nên ánh sáng tuyệt vời do hãng Lorin (Pháp) sản xuất. Hiện nay đã hư nhiều, có khung được thay hoàn toàn bằng bông gió xi măng, có khung thay bằng kính mờ… Phục hồi các tấm kính này như cũ chắc cũng mất kha khá đây.

4. Tháp chuông và Đồng hồ

Ban đầu, hai tháp chuông cao 36,6m, không có mái và chỉ có độc một chiếc cầu thang hẹp chừng 40 cm bề ngang. Nội thất gác chuông rất tối và sàn được lót sơ sài bằng những miếng gỗ nhỏ cách khoảng, nhìn xuống thấy sâu hút. Vào năm 1895, thánh đường xây thêm hai mái chóp để che gác chuông cao 21m, theo thiết kế của kiến trúc sư Gardes, tổng cộng tháp chuông cao 57m.

Nhìn từ đàng trước tháp bên trái 2 quả La và Si bên phải 4 quả Mi, Re, Do, Sol. Độ vang xa của 6 quả chuông này có thể lên đến 10km “khiến nhiều nhà thờ tại Pháp phải ghen tị”.

Ở mặt trước công trình, giữa hai tháp chuông, dưới đỉnh mái có một đồng hồ. Nhìn trên mặt đứng công trình, mặt của chiếc đồng hồ này như một ô cửa sổ, nhưng bên trong nó là một bộ máy khá đồ sộ, nặng tới hơn 1 tấn. Chiếc đồng hồ này được sản xuất tại Thụy Sỹ năm 1887, và dù cũ kỹ và thô sơ, nó vẫn hoạt động khá chính xác. Được chăm sóc bởi ông Chín bao nhiêu năm qua. Với thời gian đồng hồ cũng có hỏng hóc không biết khi tu sửa lần này nó có trong danh sách sửa tu không?

ĐẠI TU NHÀ THỜ ĐỨC BÀ

Nhà thờ đã bị dột nhiều nơi nhiều cơn mưa lớn đã hủy hoại phần nóc khiến nhiều giáo dân phải di chuyển trong khi tham dự thánh lễ. Ông bà ta có câu: “Nước mưa cưa trời” nên phải cứu ngay kẻo có lúc gây tai họa cho nhiều người khi tham dự thánh lễ.

Mọi người đều mong khi tu sửa càng giống bản gốc càng tốt, vì đó là giữ lại những gì xa xưa, cái hồn của Sài Gòn, một nơi tâm linh mọi người yêu mến. Không nhiều thì ít ai cũng có những tấm hình lưu niệm với nhà thờ. Nhiều cặp uyên ương thi nhau có những tấm hình đẹp mặc dù không theo đạo Công giáo. Khách du lịch chọn nơi đây là một trong những điểm tham quan trong cuộc hành trình. Chắc chắn khi trùng tu là tốn kém rất nhiều vì nguyên vật liệu trước kia đa số chở từ Pháp sang nay phục hồi cho đúng và giống cũ sẽ tốn nhiều công của lắm.

Mỗi chủ nhật Nhà thờ Đức Bà đều quyên tiền cho các nhà thờ lớn nhỏ từ Bắc chí Nam: Vì quá nhiều nhà thờ xin nên phải theo thứ tự có nhà thờ phải chờ tới phiên gần… 3 năm. Các giáo xứ thuộc giáo phận Sài Gòn cũng phải tuân theo thứ tự này. Có những giáo xứ cao nguyên lên từ hôm trước mặc y phục dân tộc cầm thúng xin tiền rất dễ thương… hay các dì phước từ vùng sâu vùng xa về xin cho các trẻ em nghèo không có nơi học hành…

Nay Nhà thờ Đức Bà tu sửa thì xin ở đâu nhỉ? Chắc chắn phải nhờ đến hết thảy giáo dân và những người yêu mến Vương Cung Thánh Đường Sài Gòn, mẹ của các nhà thờ. Mỗi người một tay chung nhau đóng góp từng viên gạch, từng viên ngói. Những ân nhân, mạnh thường quân ra tay ủng hộ để nhà thờ được mau chóng trả lại vẻ đẹp vốn có. Vì đây là một trong hai biểu tượng của hòn ngọc viễn đông – Chợ Bến Thành và Nhà thờ Đức Bà – những hình ảnh đặc trưng của miền đất phương Nam thân yêu của chúng ta.

Rất mong sự đóng góp của nhiều cá nhân, của nhiều đoàn thể trong và ngoài nước.

Bộ sưu tập | Bài này đã được đăng trong Bien Soan, tho và được gắn thẻ . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s