Năm Mùi nói chuyện DÊ

Năm Mùi Nói Chuyện… Dê
MAI HỮU PHƯỚC

de deNăm Mùi nói chuyện… dê là nói những chủ đề xoay quanh con dê chứ không phải bàn chuyện… khuê phòng. Nói khác hơn, cái chủ đề “tế nhị” kia cũng chỉ là một phần trong bài viết này mà thôi.

Ngày nay, dê là loài vật gần như phổ biến toàn cầu. Thịt dê được xem là món ăn đặc sản có mặt từ các quán bình dân ven đường đến những nhà hàng sang trọng. Sự có mặt của dê trong 12 con giáp đủ để cho ta thấy sự gần gũi và tầm quan trọng của loài vật này đối với đời sống con người như thế nào.

Đặc điểm sinh học của loài dê

Dê là loại vật thích chạy nhảy và leo cao, kể cả các mõm đá nguy hiểm mà con người sợ dựng tóc gáy. Chúng sống được từ các đồng có xấu đến đồi núi trọc sim mua cỗi cằn. Thức ăn của chúng là lá cây. nhưng ăn với đặc điểm là luôn tìm món lá mới, nên mỗi loại chỉ ăn một ít. Do đó chúng di chuyển liên tục, tự kiếm ăn mà không cần người phục vụ. Chúng có khả năng ăn cả những lá mà nhiều loài ăn lá khác…chê!

Dê “nội” nhỏ con, có tầm cao chừng 50cm, dê “ngoại” to hơn, có tầm cao đến 80-90cm. Dê con, giống cái nuôi khoảng 6 tháng đã có thể động đực sinh sản. Tuy nhiên, thời kỳ đẻ tốt của chúng là 2-4 tuổi. Dê con, giống đực nuôi đến sau 2 tuổi cho nhảy cái tốt nhất. Và điều kỳ lạ là một con đực có thể… “phục vụ” được cho cả 100 con cái, nhưng tốt nhất là tầm 30-50, để chúng khỏi… đuối sức.

Dê cái động đực chủ yếu vào mùa xuân và mùa thu. Nếu không… gặp được “chàng”, dê cái thường lăn ra ốm. Thời gian mang thai khoảng 150 ngày. Mỗi lần đẻ 1-3 con. Một năm cho 2 lứa. Ngay sau khi chào đời, dê con đã biết tìm… vú mẹ. Có thể nói, dê con lớn nhanh như… thổi. Sau độ 1 tuần nó đã có thể tung tăng chạy nhảy theo mẹ để kiếm ăn thêm mà không làm vướng chân mẹ như những ngày đầu.

Ngoài ra, một con dê cái giống tốt, nuôi tốt có thể cho đến 800 lít sữa mỗi năm. Ở các thành phố Ai Cập, du khách có thể thú vị gặp những người dắt dê cái mang bầu vú lủng lẳng đi bán sữa lưu động.

Nếu được huấn luyện, dê có thể trở thành “kẻ chăn dắt” những đàn cừu ở các vùng núi cao. Kẻ chỉ huy này có khả năng quan sát và duổi cừu ra khỏi các mỏm đá nguy hiểm một cách ngoạm mục đến không ngờ.

Dê trong đời sống con người

Dê là loài động vật hoang dã được con người thuần dưỡng từ khi biết cách chăn nuôi. Các nghiên cứu cho thấy khoảng 20.000 năm trước, dê hoang đã trở thành dê nhà của các dân tộc vùng Trung Đông, Ấn Độ. Rồi đến Ai Cập, châu Âu, châu Á và châu Phi.

Sở dĩ con dê “làm bạn” với con người sớm như vậy là vì tính cách của nó hiền lành, dễ săn bắt và cũng rất dễ nuôi. Với nhiều bộ lạc xa xưa, thịt dê là nguồn lương thực chính, da dê có thể chế tạo thành áo khoác ấm áp chống lại những cơn giá lạnh của tiết trời khắc nghiệt. Do những ích lợi đó mà ở một số nơi trên thế giới con dê được suy tôn, sùng bái. Đó là con vật được lựa chọn để hiến cho, dâng tặng. Trong thần thoại Hy Lạp, dê luôn là món đầu vị để cũng tế các thần linh.

Trong quan hệ nam nữ, các quý ông hảo ngọt và có “âm mưu đen tối” với phụ nữ đều bị tròng vào cổ là có nhóm… máu “dê”. Chỉ có thể giải thích thực chất của nhóm máu “dê” là khả năng di truyền từ các cụ dê. Các cụ dê khi gặp chị em nhà dê đều có các biểu hiện “gạ tính” với bản tính tự nhiên như ruồi mà không có một chút mắc cỡ nào giữa chốn thanh thiên bạch nhật!

Dê trong thơ ca và chuyện kể

Giống như những con vật gần gũi và thân thiện khác, họ hàng nhà Dê cũng đàng hoàng bước vào những sáng tạo mang tính tinh thần của con người. Trong tác phẩm nổi tiếng “Cung oán ngâm khúc” của Nguyễn Gia Thiều có câu:

“Phải duyên hương lửa cùng nhau
Xe dê lọ rắc lá dâu mới vào…”

Xe dê tức là “dương xa” – một loại phương tiện di chuyển thời xa xưa được làm bằng gỗ do dê kéo. Đây là một điển tích văn học. Chuyện rằng, ngày xưa Tấn Vũ Đế sống xa hoa, trụy lạc. Trong hậu cung có rất nhiều cung tần mỹ nữ. Hằng đêm, Tấn Vũ Đế ngồi trên “dương xa” do dê kéo đi lang thang trong cung. Xe dừng đâu thì vua ngự đấy. Cung tần mỹ nữ nào mà chẳng mong muốn được vua sũng ái. Điều mà không phải ai cũng biết, con dê là loài vật rất thích ăn lá dâu. nên có những người đã bí mật tìm lá dâu để trước cửa phòng mình. Do vậy, những phòng nào có lá dâu non tơ để trước cửa thì mỗi đêm dê hồn nhiên kéo xe đưa nhà vua tới “hành sự”, còn nó thì được đánh chén thỏa thích.

Một câu chuyện khác, giải thích nguồn gốc của chữ “dê” là 35 như sau:

Ngày xưa, một vị vua có nhiều hoàng hậu và phi tần. Đêm nọ, vua phân vân không biết đến với giai nhân nào. Có vị quan Thái Giám nảy ra “sáng kiến” giúp vua xử lý tình huống này mà vẫn đảm bảo tính công bằng cho các nàng. Quan Thái Giám ra vườn thượng uyển dắt vào một con… dê và bảo nhà vua tự tay thả con dê đi dọc hành lang, nơi có phòng của các người đẹp. Hễ con dê chạm sừng vào phòng nào thi vua sẽ đến ở phòng đó. Con dê ngơ ngác, lang thang qua các dãy hành hành lang lộng lẫy, đầy gió. Sau khi lấy lại bình tỉnh, con dê đột nhiên “ngứa sừng” húc đầu vào phòng mang số “35”. Kể từ phát húc đầu tiên mang tính lịch sử và định mệnh đó mà ngày nay từ trẻ con cho đến người già ai cũng biết “dê” là “35” và “35” là… “dê”!.

Dê trong ẩm thực và trị bệnh

Như mọi người biết tất cả các loại thịt mà con người hiện đang sử dụng đều có tác dụng bồi dưỡng cơ thể, vì trong thịt có chứa nhiều proteine. Cơ thể cần proteine để cung cấp năng lượng, để phát triển và thực hiện những sự chuyển hóa cần thiết khác. Có một nguyên tắc là cơ thể khỏe mạnh thì từng bộ phận trong cơ thể cũng khỏe mạnh. Nhưng con người vốn nuôi nhiều hy vọng và tham lam, lại có tính… bắt chước. Nên từ thuở xa xưa khi quan sát thấy các “cụ” dê truyền giống hăng hái mỗi ngày thì… nảy sinh khát khao được mạnh khỏe như vậy. “Ăn gì bổ nấy” đó là câu nói vừa đùa, vừa có một phần sự thật. Tinh hoàn dê (ngọc dương) thường được ngâm rượu nhằm mục đích bổ thận, trị thận suy, tráng dương và tăng cường sinh lực. Tuy nhiên, không phải điều gì cũng cầu được, ước thấy…

– Thịt dê (dương nhục) có vị ngot, tính nóng, không độc, tác dụng làm ấm trung tiêu, mạnh dương đạo, an tâm thần, bổ tinh huyết nên dùng tốt cho người gầy yếu, ho lao, phụ nữ sau sinh. Dùng dưới dạng nấu nướng tùy sở thích người dùng.

– Tiết dê (dương huyết) có tác dụng bổ huyết, điều trị chóng mặt, nhức đầu, đau lưng và choáng váng. Ngoài ra còn có tác dụng giải độc. Dùng dưới dạng tiết dê pha rượu hoặc tiết canh dê.

– Gan dê (dương can) có tác dụng chữa can phong, hư nhiệt, mắt mờ sau khi bị sốt. Dùng dưới dạng nấu chín để ăn.

MAI HỮU PHƯỚC

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s