Làm Ơn Mắc Oán

Làm Ơn Mắc Oán


Huỳnh Quốc Bình

 
LTG: Nhân ngày lễ “Tạ Ơn” tôi muốn lạm bàn vài điều liên quan đến chuyện ơn nghĩa giữa con người với nhau. Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta thấy thiện hạ phản bội nhau hà rầm. Chuyện lấy oán trả ơn thì đầy dẩy ra đó. Người với người ở gần mà còn phản bội nhau, còn cư xử với nhau tàn tệ như thế thì “Ông Trời” hay “Thiên Chúa”, hoặc “Ngọc Hoàng Thượng Đế” của họ, nhằm nhò gì đối với họ? (HQB)
***
 
Có người than phiền là thời đại ngày nay con người sống ích kỷ lắm; thiên hạ chỉ lo cho cái thân của mình, còn “ai sống chết mặc bây”. Và họ cũng lý luận rằng:  “Xã hội ngày nay là như vậy đó, không ai có thể trách ai ích kỷ, bởi vì khi “thi ân” cho thiên hạ, người ta không “đền ơn” đã đành, nhưng lại còn đem lòng phản phúc và oán hờn người làm ơn cho mình. Có ai còn dám thi ân người nữa đây?”
 
Đối với người viết bài này thì thời nào cũng có người tốt kẻ xấu. Ở đâu cũng có người tử tế và đứa gian manh. Chỗ nào cũng có thành phần biết ơn và đồ vô ơn hay kẻ phản phúc. Xã hội mà. Con người yếu đuối, bất toàn mà. Làm gì có chuyện ai cũng tốt lành như nhau.
 
Hầu hết những kẻ gian manh thường nói điều nhân nghĩa trên môi miệng. Có nhiều bằng chứng cho thấy những ai thọ ơn người khác mà vội vàng trả ơn chừng nào thì sự quên ơn đến với họ càng nhanh hơn chừng ấy. Trong chính trị, những tay có đầu óc gian tà thường lấy huy chương, bằng khen ra để tấp nập “ghi công” người, nhưng khi cần loại trừ ai thì chúng không từ bỏ bất cứ một thủ đoạn tàn độc hay hèn hạ nào theo kiểu “lấy cứu cánh biện minh cho phương tiện”.
 
Tìm hiểu lịch sử cận đại trên đất nước Việt Nam chúng ta thì Hồ Chí Minh và đám đàn em của y có nhiều thành tích trong việc “lấy oán trả ơn” y như quan thầy của chúng. Trong cái gọi là “cải cách ruộng đất” vào Thập niên 50, có khá nhiều người hiền lương, tử tế, từng có công ủng hộ, bảo vệ, cưu mang Hồ Chí Minh và cái đám lâu la của đương sự, nhưng kết quả họ đã bị bọn VC vô ơn giết hại một cách vô cùng tàn nhẫn. Đừng tin vào những kẻ theo chủ nghĩa cộng sản. Chúng không tốt với bất cứ một ai, kể cả “đồng chí” của chúng. Nhiều bằng chứng sờ sờ ra đó, vậy mà cho đến hơn nửa thế kỷ sau, không ít người, có cha anh từng là nạn nhân của VC, từng chết thê thảm dưới bàn tay thâm độc của VC, vậy mà họ chưa học được bài học “lấy oán trả ân” của cái đám vô thần cộng sản. Họ cứ “chui đầu” về Việt Nam để móc ngoặc làm ăn với bọn VC và Việt gian.
 Dam_Sau_Lung
 
 
 
 
 
Hình: Đâm sau lưng “đồng chí”
 
Không chỉ riêng bọn VC vô thần mà ngay trong những người nhận mình là “quốc gia”, “trí thức” hay “tu sĩ”… Cũng phản phúc y như bọn VC. Mới ngày nào chúng chỉ có “cái quẩn xà lỏn” thì rất dễ thương, nhưng khi đã “thành danh” thì quay lại hãm hại chính những người ân của chúng. Những hành động “lấy oán trả ơn” đã khiến cho những người tử tế phải lắc đầu ngao ngán.
 
Người đời cũng nói “Cứu vật, vật trả ơn; cứu nhơn, nhơn trả oán”. Và họ đem những hình ảnh loài vật “trả ơn” con người, để so sánh với thái độ vô ơn của người này đối với kẻ khác, hầu kết luận rằng “loài vật biết ơn hơn loài người…” Thực tế thì không phải vậy đâu. Cứ thí dụ về con chó thôi, người ta cho rằng trong các loài vật thì con chó là con vật trung thành với chủ nhất. Họ cho rằng chó ít khi phản chủ, còn người thì thường phản chủ. Thật sự thì chưa có một thống kê hay một bằng chứng gì để chứng minh rằng lời xác quyết này đúng hay sai. Thực chất thì con chó không khôn hơn con người. Loài người có tri thức nên thường biết phải biết quấy. Loài chó thì ngoài những con chó điên ra, những con còn lại luôn trung thành với chủ vô điều kiện theo phản ứng tự nhiên của chúng. Vì thế, việc so sánh này có vẻ không ổn. Bởi chó là chó, mà người là người.
 
Chó có thể cắn càng, hay tấn công phe nghịch để tự vệ… Nhưng chó không nghĩ ra được những chiêu thức trả thù tàn độc, hay hình thức giết hại đồng loại hằng loạt, hoặc hãm hại chính chủ của chúng theo kiểu hết sức nhẫn tâm hoặc đến mức kinh hoàng mà con người sử dụng để hãm hại nhau.
 
Con người có lòng nhân, nhưng một khi con người mất lòng nhân thì trở thành kẻ độc ác, mà cái độc ác của con người thì loài vật không thể sánh bằng. Con người không chỉ độc ác qua hành động mà còn bằng lời nói dối trá nữa. Chỉ có con người mới có khả năng nói trắng thành đen, đen thành trắng, chứ loài vật không có khả năng này. Kinh Thánh đã xác định: “Lòng người ta là dối trá hơn mọi vật, và rất là xấu xa: ai có thể biết được?” (Giê-rê-mi 17:9)
 
Tôi không biết rõ cái câu “làm ơn mắc oán” có tự bao giờ, nhưng người đời thường than vãn là “làm ơn mắc oán” khi họ bị người khác “trả ơn” bằng những lời nói hay hành động theo kiểu vô ơn đã đành mà còn quay lại đặt điều nói xấu, nói sau lưng hay hãm hại người ơn. Dù vậy, người Âu-Mỹ cũng nói: “Nếu bạn làm điều thiện, có thể người ta sẽ cho là bạn làm vì tư lợi, nhưng dù sao, cũng hãy làm điều thiện.” (If you do good, people will accuse you of selfish ulterior motives. Do good anyway)
 
Thành ngữ Việt Nam có câu “thi ơn bất cầu báo”, và cũng có người nói: “Nếu bạn muốn sống đời hạnh phúc, đừng nhớ những gì đã cho và chớ quên những gì bạn nhận từ người khác.” Triết lý sống này tôi thấy hợp lý. Bởi nếu chúng ta không chịu quên những gì mình cho người này thì còn thì giờ đâu mà nhớ ơn người kia. Hoặc mình sẽ “đau khổ” vì gặp phải kẻ vô ơn. Đành rằng người “ban ơn” không cần báo đáp, nhưng kẻ “thọ ơn” cũng phải biết ơn người thì mới phải. Ngoài ra có một điều tôi dám cho là “chắc ăn như bắp” đó là, đối với một số người, trong mười lần giao tiếp, chúng ta có thể bày tỏ lòng nhân ái bằng cách giúp đỡ họ được chín lần, nhưng chỉ cần một lần nào đó chúng ta không giúp họ được thì họ liền tỏ ra oán hận chúng ta.
 
Trong xã hội, kẻ vô ơn tuy nhiều, nhưng người biết ơn cũng không phải là ít. Cá nhân tôi từng bị những kẻ từng thọ ơn tôi quay lại “đâm sau lưng” tôi bằng những “nhát dao” chí tử… Nhưng tạ ơn Chúa, tôi vẫn là tôi và tôi vẫn bình an. Có người biết chuyện hỏi tôi là những lần bị phản bội hay bị “đâm sau lưng” như thế tôi có đau và có giận không? Tôi trả lời với họ rằng, tôi đâu phải là Thánh mà không đau, không giận. Tôi có đau nhưng rồi cũng hết đau. Tôi có giận nhưng rồi cũng hết giận. Nhiều khi ngồi suy nghĩ lại tôi thấy tội nghiệp cho những kẻ phản bội tôi. Tôi nói thật chứ không phải đạo đức, thiêng liêng gì ở đây. Bởi thà tôi là người bị phản bội, hơn là trở thành kẻ bội phản.
 
Trong cuộc sống người ta thấy không ít người hết sức vô cảm. Nhìn người khác bị nạn, bị hà hiếp, bị “vu oan, giá họa”… Nhưng họ lại tỏ ra bàng quan, không muốn can thiệp. Đối với thành phần này thì họ lý luận rằng có giúp người thì rồi người cũng phản bội thôi. Để hóa giải suy nghĩ “yếm thế” này, người Mỹ có câu: “People really need help but may attack you if you do help them. Help people anyway”. Tạm thoát dịch: “Người ta hết sức cần sự giúp đỡ của bạn đó, nhưng rồi người ta cũng có thể phản bội bạn dễ dàng. Dù vậy, cứ giúp đỡ mọi người…”
Gia đình tôi có khá nhiều kinh nghiệm về tình trạng “làm ơn mắc oán”. Má tôi có người cháu họ gọi Người bằng Cô. Ba của ông ta là anh họ của Má tôi. Hay nói một cách khác nữa cho dễ hiểu: Ông ta là anh họ, có cùng một ông Cố với tôi. Gia đình tôi ở ngoài tỉnh, gia đình ông ở nông thôn. Thập niên 60 ông theo tụi du kích VC. Năm 1973 vì không chịu nỗi sự ruồng bố của phía Việt Nam Cộng Hoà nên ông ra hồi chánh. Dĩ nhiên ông đã được phía chính quyền Quốc Gia cư xử rất tử tế. Riêng gia đình tôi, vì tình nghĩa họ hàng, Má tôi ra lệnh cho anh chị em tôi phải giúp đỡ ông tận tình.
 
Cả năm trời chúng tôi để ông sống chung trong nhà và xem ông gần như anh ruột của mình. Không có một bữa tiệc nào của gia đình mà vắng mặt ông. Anh em chúng tôi ăn gì, uống gì, thì ông cũng thưởng thức y chang. Rất tiếc, năm 1974 ông trốn về nông thôn và theo tuị VC trở lại, vì ông chỉ giả vờ “hồi chánh”. Sau 30-4-75 trước khi vượt biên lánh nạn VC, tôi và Má tôi về thăm quê Ngoại một lần. Xuồng vừa cập bến, không ngờ ông anh họ nêu trên của tôi, đứng trên bờ thấy tôi và Má tôi, ông liền “đền ơn” bằng cách chửi thề và nói “Sao không theo đám Mỹ nguỵ luôn đi, còn vác mặt về đây làm chi?” Tôi định lên tiếng thì Má tôi ra lệnh cho tôi im, vì có lẽ Người biết sự lên tiếng của tôi sẽ có nhiều hệ luỵ sau đó. Má tôi nổi tiếng hiền và ít nói, nhưng Người cũng đã mở miệng mà mắng anh ta: “Mầy ám chỉ ai vậy cái thằng vô ơn. Mầy giống ai mà ăn nói hồ đồ, hổn láo như vậy? Ba mầy, ông Nội mầy, ông Cố của mầy đâu phải là thành phần vô ơn như vậy?” Không cần nói thì ai cũng biết anh ta giống ai rồi. Anh ta tiêm nhiểm cái tánh bất nhân, trịch thượng và vô ơn của tụi VC chứ còn ai nữa? Đó là cái đám mà ai “làm ơn” thì phải “mắc oán” thôi.
 
Lời kết: Cho dù chúng ta thường gặp cảnh “làm ơn mắc oán” đi nữa thì con người có trái tim cũng phải ra tay giúp người hoạn nạn hay những ai cần sự giúp đỡ của chúng ta. Mà cứ cho là lần nào hễ giúp người là bị người phản bội đi nữa thì lòng nhân của chúng ta không cho phép chúng ta nhìn đâu cũng thấy phường gian ác, phản bội, để có thể ngoảnh mặt làm ngơ. Đừng ngại “ban ơn” vì ở đâu có loại gian ác như “Bàng Quyên” thì cũng phải có người hiền như “Tôn Tẩn”. Ở đâu có đứa hèn hạ, ác ôn như “Lý Thông” thì cũng có người tốt như “Thạch Sanh”, ở đâu có bọn VC hay Việt gian thủ đoạn, đê tiện thì cũng còn thiếu gì người Quốc Gia chân chính… Chúng ta sẽ không mệt mỏi làm điều thiện và quyết tâm tránh xa các hành động lấy oán trả ơn. Khi chọn làm điều thiện thì đương nhiên sẽ nghịch lại bọn gian tà và chắc chắn mình sẽ bị tấn công, vu khống, chụp mũ… Nhưng đừng sợ, cứ “làm ơn” và đừng bao giờ ngại “mắc oán”.
 
Huỳnh Quốc Bình

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s